به نقل از آيت الله حاج آقا مجتبي تهراني :
سريع ترين دعايي كه به هدف اجابت مي رسد، دعايي است كه يا برادر مؤمن، براي برادر مؤمن ديگرش مي كند و پشت سر او برايش از خدا خير مي خواهد؛ نه در حضورش.
يعني هركس براي ديگري دعا كند، به سرعت به اجابت مي رسد ...
همين كه براي ديگري خير خواستي و دعايش كردي، براي خودت دو برابرش منظور و مستجاب مي شود ....
خیلی از ماها هیچ وقت به این مورد توجه نکرده بود که :
منبع: جام نیوز
يَا مَنْ یَقْبَلُ الْیَسِیرَ وَ یَعْفُو عَنِ الْکَثِیرِ اقْبَلْ مِنِّی الْیَسِیرَ وَ اعْفُ عَنِّی الْکَثِیرَ إِنَّکَ أَنْتَ الْعَفُوُّ الْغَفُور
امام صادق علیه السلام میفرمایند:
1ـ در شگفتم برای کسی که ترس بر او غلبه کرده، چگونه به ذکر «حَسْبُنَا اللَّهُ وَ نِعْمَ الْوَکِیلُ» (آلعمران/173) پناه نمیبرد. در صورتی که خداوند به دنبال ذکر یاد شده فرموده است: «پس (آن کسانی که به عزم جهاد خارج گشتند، و تخویف شیاطین در آنها اثر نکرد و به ذکر فوق تمسک جستند) همراه با نعمتی از جانب خداوند (عافیت) و چیزی زاید بر آن (سود در تجارت) بازگشتند، و هیچگونه بدی به آنان نرسید.»
2ـ در شگفتم برای کسی که اندوهگین است چگونه به ذکر «لا إِلهَ إِلَّا أَنْتَ سُبْحانَکَ إِنِّی کُنْتُ مِنَ الظَّالِمِینَ» (انبیاء/87) پناه نمی برد. زیرا خداوند به دنبال این ذکر فرموده است: «پس ما یونس را در اثر تمسک به ذکر یاد شده، از اندوه نجات دادیم و همین گونه مومنین را نجات میبخشیم.»
3ـ در شگفتم برای کسی که مورد مکر و حیله واقع شده، چگونه به ذکر «اُفَوِّضُ أَمْرِی إِلَى اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ بَصِیرٌ بِالْعِبادِ» (غافر/44) پناه نمیبرد. زیرا خداوند به دنبال ذکر فوق فرموده است: «پس خداوند (موسی را در اثر ذکر یاد شده) از شر و مکر فرعونیان مصون داشت.»
4ـ در شگفتم برای کسی که طالب دنیا و زیباییهای دنیاست چگونه به ذکر «ما شاءَ اللَّهُ لا قُوَّةَ إِلَّا بِاللَّهِ» (کهف/39) پناه نمیبرد، زیرا خداوند بعد از ذکر یاد شده فرموده است: «مردی که فاقد نعمتهای دنیوی بود، خطاب به مردی که از نعمتها برخوردار بود) فرمود: اگر تو مرا به مال و فرزند، کمتر از خود میدانی امید است خداوند مرا بهتر از باغ تو بدهد.»
منبع: بحارالانوار، ج90، ص184 و 185، به نقل از کتاب خصال شیخ صدوق
اکنون ماه شعبان در حال سپری شدن است و رو به اتمام دارد. چه کنیم که از فیوضات این ماه بزرگ بینصیب نمانیم؟
توصیه امام رضا علیه السلام درباره برخورداری از نعمات و فیوضات روزهای آخر ماه شعبان به اباصلت هروی، وقتی که در آخرین جمعه ماه شعبان، خدمت ایشان میرود، اینگونه است:
اى اباصلت! ماه شعبان بیشترش گذشت و این جمعه آخر آن است، پس آنچه از اعمال خیر که در این ماه در انجام آن کوتاهى کردهاى در این چند روزى که باقى مانده است تدارک کن...
در ادامه، حضرت به اباصلت توصیههایی میفرمایند که یکی از آنها این است:
در باقیمانده این ماه زیاد این ذکر را بگو:
اللَّهُمَّ إِنْ لَمْ تَکُنْ غَفَرْتَ لَنَا فِیمَا مَضَى مِنْ شَعْبَانَ فَاغْفِرْ لَنَا فِیمَا بَقِیَ مِنْه
پروردگارا! اگر تاکنون در این ماه ما را نبخشیده اى، پس از تو میخواهیم که در باقی مانده این ماه ما را ببخشى و بیامرزى.
زیرا خداوند تبارک و تعالى در این ماه مردم بسیارى را از آتش آزاد مىکند.
منبع: عیون اخبار الرضا علیه السلام، ج2، ص52.
طبق روایات و سنت معصومین(ع) مستحب است وقتی انسان دست به دعا برمیدارد آن را بر سر و صورت خود بکشد. نقل است امام سجاد(ع) وقتی چیزی که به سائل مرحمت میفرمود، گاهی دست مبارک را میبویید و میگفت: این دست به دست الهی رسیده است.
به گزارش خبرنگار آیین و اندیشه خبرگزاری فارس، بعضی از اعمالی که در میان مردم رایج است و عده بیشماری به انجام آنها اهتمام میورزند بعضاً به تصور اینکه آن عمل صحیح است انجام میدهند اما در حالی که از شیوه درست آن غافل هستند، از این رو بر آن شدیم تا مواردی را که شیوع بیشتری در جامعه دارد از کتاب «عملهای اشتباه، پاسخهای صحیح» اثر حجتالاسلام علی سنجرانی برای علاقهمندان ذکر کنیم.
1- با اینکه پیامبران و امامان معصومند، پس چرا استغفار و گریه میکنند؟
پاسخ: اگر سالن بزرگی را با نور کمی روشن کردیم جز اجناس و اشیای بزرگ را نخواهیم دید ولی اگر همین سالن را با نور زیاد روشن کردیم حتی یک پوست تخمه و ذره کاغذ دیده خواهد شد. نور افراد عادی کم است، از این رو تنها گناهان بزرگ خود را میبینند ولی پیامبران و امامان معصوم(ع) که از نور ایمان بسیار بالایی برخوردارند حتی اگر یک لحظه از عمرشان را به اعلی درجه ممکن بهره نگیرند، دست به دعا و گریه بر میدارند. مثال دیگر: دراز کردن پا برای کسی که درد پا دارد، نه حرام است نه مکروه، ولی میبینیم که گرفتاران به درد پا به هنگام دراز کردن پا از اطرافیان خود عذرخواهی میکنند، زیرا برای آنان احترامی قائلند که حتی از کار مباح خود شرمنده هستند.
مثال دیگر: گاهی افرادی که در تلویزیون مشغول نقل اخبارند سرفه میکنند و فوراً از تمام بینندگان عذرخواهی میکنند، با اینکه سرفه کردن گناه ندارد ولی چون خودشان را در محضر مردم میبینند، عذرخواهی میکنند. اولیای خدا نسبت به ذات مقدس او چنان معرفت و شناختی دارند که اگر عبادات جن و انس را نیز داشته باشند، خودشان را مقصر میدانند.
2- به چه دلیل بعد از دعا کردن دستها را به صورت میکشیم؟
پاسخ: در پاسخ به این سؤال استناد کردهام به روایات موجود که از اهل بیت (ع) است: پیامبر اکرم(ص) در خطبه شعبانیه فرمودند: «و ارفعوا الیه ایدیکم بالدعاء فی اوقات صلواتکم، فانّها افضل الساعات، ینظر الله عزوجل فیها بالرحمة إلی عباده» هنگام نماز دستها را به دعا بلند کنید که بهترین لحظاتی که خدا با رحمت به بندگانش مینگرد این لحظات است.
وقتی انسان دست به دعا برداشت، طبق روایات و سنت معصومین (ع) مستحب است آن را بر سر و صورت خود بکشد، برای اینکه لطف خدا به این دست پاسخ داده است دستی که به سوی خدا دراز شود یقیناً خالی بر نمیگردد و دستی که عطای الهی را دریافت کرد، گرامی است بنابراین خوب است آن را به صورت یا به سر بکشد گاهی امام سجاد (ع) چیزی که به سائل مرحمت میفرمودند، دست مبارک را میبویید و میگفت: این دست به دست الهی رسیده؛ چون خدا فرمود: «هُوَ یَقْبَلُ التَّوْبَةَ عَنْ عِبَادِهِ وَیَأْخُذُ الصَّدَقَاتِ» آنان که این شامه را دارند، میتوانند با بو کردن دست، نشانه دست الهی را استشمام کنند و جزو همین حکمتهاست آنچه گفته میشود: بوی بهشت از فاصله هزار سال استشمام میشود، گروهی آن را حس میکنند و عدهای محرومند.
3- افرادی هستند که نماز نمیخوانند و میگویند «دلت پاک باشد» آیا مسلمانی بدون نماز میشود؟
پاسخ: در سوره مبارکه نصر میخوانیم که مردم وارد دین میشوند؛ «یَدْخُلُونَ فِی دِینِ اللَّهِ أَفْوَاجًا» و در جای دیگر در سوره حجرات آیه 14 به کسانی که شعار دینداری میدادند، گفته میشود: هنوز ایمان وارد دلهای شما نشده است:« وَلَمَّا یَدْخُلِ الْإِیمَانُ فِی قُلُوبِکُمْ» یعنی دین باید وارد قلبهای مردم شود.
پس، دینداری مراحلی دارد: مرحله گرم شدن، مرحله داغ شدن و مرحله پختن شدن. هر گرم و داغی، سرد میشود ولی هیچ پختهای خام نمیشود.
ورود مردم در دین آسان است. هر کس بگوید: «أشْهَدُ أَنْ لا إِلهَ إِلاّ الله وَأَنَّ مُحَمَّداً رَسُولُ الله» مسلمان است، این مرحله گرم شدن است اما بالاتر از گرم شدن، داغ شدن است اصحاب پیامبر با احساس و هیجان داغی به جبههها میرفتند و حاضر بودن در کنار پیامبر(ص) جانفشانی کنند ولی قرآن در سوره انفال آیه 41 میفرماید: «وَاعْلَمُواْ أَنَّمَا غَنِمْتُم مِّن شَیْءٍ فَأَنَّ لِلّهِ خُمُسَهُ وَلِلرَّسُولِ وَلِذِی الْقُرْبَى وَالْیَتَامَى وَالْمَسَاکِینِ وَابْنِ السَّبِیلِ إِن کُنتُمْ آمَنتُمْ بِاللّهِ» اگر دین دارید، خمس غنائم جنگی را بدهید.
پس، کسانی که شهادتین میگویند و حتی در جبههها کنار پیامبر میجنگند، ممکن است در مسایل مالی آسیبپذیر باشند که قرآن میفرماید: در کنار شهادتین و جبهه و نماز، حق خدا، و رسول و فقرا را نیز بپردازید در این مرحله است که ایمان وارد قلب میشود.
در حدیثى خداوند به حضرت موسى فرمود: دعا كن ، با زبانى كه گناه من نكرده باشی . چنان كه در برخى از روایات به این مطلب اشاره شده است ؛ به عنوان مثال ، درباره ى بیمار هنگام عیادت، و شخص محتاج و نیازمند هنگام صدقه دادن، دستور شرعى داریم كه از وى التماس دعا كنیم ؛ زیرا دعاى وى مستجاب است .
دعا کردن
دعا شفا و درمان هر دردیست
علاء بن كامل مى گوید: امام صادق (علیه السلام) به من فرمود: علیك بالدعاء فانه شفاء من كل داء.(اصول كافى ، ج 4، ص 217.) یعنى: بر تو باد به دعا كردن، زیرا آن درمان هر دردیست .
عن حسین بن نعیم عن ابى عبدالله (علیه السلام) قال : اشتكى بعض ولده فقال : یا بنى قل : اللهم اشفنى بشفائك و داءونى بدوائك و عافنى من بلائك فانى عبدك و ابن عبدك . (همان)
حسین بن نعیم مى گوید: یكى از فرزندان امام صادق (علیه السلام) اظهار دارد و ناراحتى كرد. حضرت به او فرمود: پسر جان ! بگو: خدایا! مرا به شفاى مخصوص خود شفا ده ، و به دوا و داروى خود مداوا فرما، و از بلاى خود مرا عافیت و تندرستى بخش ! چون من بنده و بنده زاده ى تو هستم .
دانشمندان روان شناس امروز به این نتیجه رسیده اند كه ، توجه به خدا و اصل دعا و نیایش، موجب رفع بسیارى از گرفتارى ها و حتى امراض مى گردد، و اساسا بسیارى از امراض در محیطهایى كه دعا و نیایش وجود دارد، رخنه نمى كند.
آیا دلیلى بر التماس دعاى افراد از یكدیگر داریم؟
در میان مردم متعارف و مرسوم است كه، همه از یكدیگر التماس دعا دارند، كه البته منشأ این امر مى تواند به دو دلیل باز گردد:
1. دلیل نقلى برخى از روایات ، دعا و نفرین چند دسته از افراد مستجاب است و برگشت ندارد؛ و نیز در این احادیث سفارش شده است :
اول اینكه : به مقام و منزلت این گونه افراد پى ببریم .
دوم اینكه : آنان را در جامعه بشناسانیم ، و مورد تجلیل و تكریم قرار بدهیم .
سوم اینكه : سعى كنیم عوامل و اسباب رضایت و خشنودیشان را فراهم نماییم ، تا درباره ى سعادت و خوشبختى ما در دنیا و آخرت دعا كنند.
انسان باید همواره به درگاه خدا دعا كند، چون حدوثا و بقاء به خدا نیاز
دارد و اگر یك لحظه فیض و لطف خدا قطع ، پوچ و نابود خواهد شد. هر چه به
انسان مى رسد، از جانب خداست ، پس بنده باید این نیاز تكوینى و طبیعى را با
زبان ابراز و اظهار نماید، و فقر و بندگى و نیاز خویش را عملا به اثبات
برساند
چهارم اینكه : تلاش و كوشش نماییم عوامل دلزدگى و آزرده خاطر شدن این عزیزان و اولیاى خدا را از خود و جامعه بزداییم ، تا درباره ى ما نفرین نكنند.
پنجم اینكه : سزاوار و شایسته است از این بزرگواران بخواهیم تا درباره ى ما دعا كنند.
در حدیثى خداوند به حضرت موسى فرمود: دعا كن، با زبانى كه گناه من نكرده باشى . چنان كه در برخى از روایات به این مطلب اشاره شده است؛ به عنوان مثال ، درباره ى بیمار هنگام عیادت ، و شخص محتاج و نیازمند هنگام صدقه دادن ، دستور شرعى داریم كه از وى التماس دعا كنیم ؛ زیرا دعاى وى مستجاب است. (بحار، ج 93 - 357، ح 11)
دلیل عقلى: چون دعا كردن دیگرى درباره ى انسان به خودى خود از نظر شرع ، عملى مستحب و مفید است ، و خواهش كار سودمند و نافع هم محتاج به دستور شرعى خاص نیست ؛ بر همین اساس ، پس از درخواست شخص سائل ، دعا كردن در حق او به عنوان قضاى حاجت مؤمن مستحب خواهد بود.
اگر خداوند از باطن و ظاهر انسان آگاهى كامل دارد، پس چه نیاز است كه ما حاجت خویش را به زبان بیاوریم؟
1. عن ابى عبدالله: ان الله تبارك و تعالى یعلم ما یرید العبد اذا دعاه و لكن یحب اءن یبث الیه الحوائج.(اصول كافى ، ج 4، ص 225.)
امام صادق(علیه السلام) فرمودند: همانا خداوند از خواسته ى دعا كنندگان در هنگام نیایش آگاه است، اما دوست دارد خواسته هاى خود را ذكر كند.
به عنوان مثال، اگر كسى به شما كالایى هدیه كرد، هر چند آن فرد با توجه به قراین و شواهد مى داند كه شما از این عمل او راضى و خرسند هستید، اما دوست دارد رضایت خود را با زبان ابراز و اظهار نمایید، وگرنه شما را در ذهن خویش فردى ناسپاس تصور مى كند. این امر در مورد خداوند نیز صادق است ؛ یعنى با اینكه خداوند از انسان آگاهى كامل دارد، اما دوست دارد در هنگام دعا و نیایش ، حاجت خود را بر زبان بیاورد.
2. انسان باید همواره به درگاه خدا دعا كند، چون حدوثا و بقاء به خدا
نیاز دارد و اگر یك لحظه فیض و لطف خدا قطع ، پوچ و نابود خواهد شد. هر چه
به انسان مى رسد، از جانب خداست ، پس بنده باید این نیاز تكوینى و طبیعى را
با زبان ابراز و اظهار نماید، و فقر و بندگى و نیاز خویش را عملا به اثبات
برساند.
در حدیثى خداوند به حضرت موسى فرمود: دعا كن ، با زبانى كه گناه من نكرد
باشى . چنان كه در برخى از روایات به این مطلب اشاره شده است ؛ به عنوان
مثال ، درباره ى بیمار هنگام عیادت ، و شخص محتاج و نیازمند هنگام صدقه
دادن ، دستور شرعى داریم كه از وى التماس دعا كنیم ؛ زیرا دعاى وى مستجاب
است
چرا فرزند باید در حق و مادرش، چه در حیات و چه در ممات دعا كند؟
1. زیرا پدر و مادر در واقع اصل و سبب هستى فرزند مى باشند.
2. نعمت تربیت از آنهاست .
3. قائده ى شرع و عقل حكم مى كند.
4. تبعیت از پیامبران و امامان و اولیاى خدا.
5. سعادت و خوشبختى در دنیا و آخرت .
6. خوشنودى و اطاعت خداوند.
آیا مؤمن باید در حق برادر مؤ منش دعا كند؟ چرا؟
از جمله حقوقى كه برادران دینى نسبت به هم دارند دعا كردن در حق همدیگر است ؛ و این دعا كردن داراى ثمرات و بركات زیادیست؛ اول ، براى دعا كننده ، دوم ، براى دعا شنونده . از جمله آن فواید، مى تواند موارد ذیل باشد:
1. خداوند دعاى دعا كننده و دعا شنونده را اجابت مى كند.
2. روزى را فراوان مى سازد و از ناخوشى و بدى جلوگیرى مى كند.
3. احساس مسئولیت نسبت به برادر دینى ؛ كلكم راع و كلكهم مسئول عن رعیته .
4. جذب قلوب و ایجاد محبت .
5. شفاعت كردن دعا شونده براى دعا كننده در روز قیامت .
6. دعا كردن ملائكه در حق او.
1, دعای توسل:
2, دعای فرج:
3, دعای اسم اعظم:
4, دعای مقاتل بن سلیمان از امام سجاد (علیه السلام):
5, دعای سریع الاجابة:
پينوشتها:
[1] برای آگاهی بیشتر در باره ی دعا آداب و شرایط آن رجوع کنید به نمایههای:
الف. شرایط حتمی استجابت دعا، سؤال شماره 197 سایت اسلام کوئست.
ب. نحوه و چگونگی تشخیص مصلحت در دعا، سؤال شماره 721 سایت اسلام کوئست.
[2] مفاتیحالجنان، دعای توسل، ص 225,
[3] همان؛ دعای فرج.
[4] همان، آیات اسم اعظم، ص 224,
[5] همان، دعای مقاتل بن سلیمان، ص 236,
[6] مفاتیحالجنان، دعای سریع الاجابة، ص 237 و 754,
[7] اصول کافی، کتاب الدعاء، باب: هر کس ده بار یا الله بگوید.
[8] همان، باب هر کس یا الله یا رب بگوید تا نفس بند آید.
علامة نورى قدس سره در كتاب دار السلام حكايتى نقل مى فرمايد كه خلاصه و مختصر مضمون آن چنين است كه دو برادر بودند يكى از اشقيا و يكى از سعداء مردم از دست و زبان آن برادر شقى بسيار به تنگ آمده بودند و همى شكايت او را به آن برادر سعيد مى نمودند تا اينكه اتفاق افتاد كه برادر سعيد به عزم زيارت مشهد مقدس از خانه بيرون شد و با جماعت زوار روى به راه نهاد برادر شقى هم در دلش افتاد و عازم سفر مشهد گرديد و به عادت خود زوار را اذيت مى نمود تا اينكه در يكى از منازل مريض شد و از دنيا رفت مردم به موت او اظهار فرح و سرور نمودند ولى برادر سعيد عرق رحميت او را وادار كرد كه برادر را غسل داد و كفن نمود او را حمل كرده در مشهد مقدس طواف داده سپس او را دفن نمود شب در عالم رؤيا برادر خود را در باغى بسيار نيكو با لباسهاى استبرق در كمال نعمت و فرح و مسرت ديد از او احوال پرسيد كه سبب چيست كه به اين نعمت و دولت نائل شدى با اينكه ترا عمل خيرى نبود گفت اى برادر دانسته باش كه چون هنگام قبض روح من شد جان مرا با تمام سختى و دشوارى گرفته اند و دو ملك مرا با عمود آتشين و تازيانهاى آتش عذاب مى كردند حتى هنگامى كه مرا در آب انداخته اند براى شستن آن آب به جان من همه آتش بود و هر چه فرياد مى كردم كسى به داد من نمى رسيد و كفن من پاره هاى آتش بود حتى تابوت و مركبى كه جنازه ى مرا بر آن بسته اند همه از آتش بود و آن دو ملك عذاب از من جدا نمى شدند حال من بدين منوال بود تا در صحن مطهر آن دو ملك عذاب از من دور شدند و داخل صحن مطهر نگرديدند و تابوت و كفن من به حال اوليه خود برگشت چون مرا وارد حرم كردند ديدم حضرت رضا بالاى صندوق نشسته و توجه به زوار خود دارد من طلب شفاعت كردم و التماس كردم به من الطفات نفرمود چون مرا در بالاى سر بردند پيرمردى را ديدم نورانى به من فرمود طلب شفاعت بنما از حضرت رضا عليه السلام تا تو را شفاعت بنمايد و الا اگر تو را از صحن بيرون بردند حال تو كما فى السابق خواهد بود و آن دو ملك عذاب در صحن انتظار تو را مى كشند من گفتم طلب شفاعت كردم به من اعتنائى نكرد
فرمود او را به حق مادرش فاطمه زهرا قسم بده كه دست رد به سينه تو نخواهد زد اين مرتبه او را قسم دادم به حق فاطمه زهرا سلام الله عليها مرا شفاعت كرد و آن دو ملك عذاب رفته اند و دو ملك رحمت آمدند و مرا به اين نعمت و دولت رسانيدند.
رياحين الشريعة جلد ۲
افضل تعقیبات نماز، تسبیح حضرت زهرا سلام الله علیها است، و شایسته است که بعد از نمازهای واجب و موارد دیگری چون وقت خواب و ابتدای زیارت بزرگان و پیشوایان دین بر آن مداومت شود.
هدیه ای آسمانی از جانب پدر
در آن هنگام فاطمه علیهاالسلام از سختى کارهاى خانه در زحمتبود .1 امیرمؤمنان علیه السلام آنگاه که چنین دید به فاطمه توصیه کرد، نزد پدر برود و خدمتکارى درخواست کند تا در امور منزل یار و همکارش باشد. 2
وقتى پیامبر صلی الله علیه و آله از خواسته آنان آگاهى یافت، فرمود : ای فاطمه چیزى به تو عطا کنم که از خدمتکار و دنیا با آنچه در آن است، ارزشمندتر است؛ بعد از نماز سى و چهار مرتبه «الله اکبر» و سى و سه مرتبه «الحمدلله» و سى و سه مرتبه «سبحان الله» بگو و آن را با لا اله الا الله ختم کن. این کار برایت از چیزى که مىخواهى و از دنیا و آنچه در آن است، بهتر است.» 3
تسبیح حضرت فاطمه علیهاالسلام در هر روز، به دنبال هر نماز، نزد من از هزار رکعت نماز (مستحبى) در هر روز، محبوبتر است .
در آن لحظه که این هدیه آسمانى به فاطمه علیهاالسلام عطا شد، فرمود :از خدا و رسول خدا راضى شدم.» 4
امام باقر علیه السلام درباره تسبیح حضرت فاطمه علیهاالسلام مىفرماید: «خداوند متعال با هیچ ستایشى، بالاتر از تسبیحات فاطمه زهرا علیهاالسلام عبادت نشده است. و اگر چیزى افضل از آن وجود داشت، رسول خدا صلی الله علیه و آله آن را به فاطمه علیهاالسلام اعطاء مىکرد.»5
تسبیح حضرت فاطمه علیهاالسلام که به مناسبت مداومت آن حضرت در انجام آن به وى منسوب گردید، در واقع تسبیح حق تعالى است!
معنای تسبیح حضرت زهراعلیهاالسلام
الله اکبر
در تسبیح فاطمى علیهاالسلام، انسان با گفتن «الله اکبر» به نهایت عجز خود اعتراف مىکند و به ناتوانیش به درگاه الهى بارها اقرار مىکند.
جمیع بن عمیر گوید: در محضر امام صادق علیه السلام بودم، حضرت از من پرسید: جمله «الله اکبر» یعنى چه؟ گفتم: یعنى خدا از همه چیز بزرگتر است، حضرت فرمود: مطابق این معنى، خدا را چیزى تصور کرده و سپس مقایسه با سایر اشیاء کردهاى و او را بزرگتر از آن چیزها تصور نمودهاى. عرض کردم: پس معنى الله اکبر چیست؟ حضرت پاسخ داد: معنایش این است که؛ «الله اکبر من ان یوصف؛ خداوند بزرگتر از آن است که توصیف گردد.»
الحمدلله
پس از آن که انسان به عجز و ناتوانى خویش در شناخت خالق اعتراف کرد، با گفتن الحمدلله که از افضل اذکار تسبیح است، وارد مرحله بعدى مىشود.
حضرت امام خمینى؛ در باب حمد مىفرماید: «حمد خدا مساوی شکر است؛ چنانچه در روایات کثیره وارد است که، کسى که بگوید: الحمدلله، شکر خدا را ادا کرده؛ چنانچه [امام صادق علیه السلام] فرمود: شکر هر نعمتى، و اگر چه بزرگ باشد این است که حمد خداى عزّ و جلّ کنى.»
سبحان الله
شخصى از حضرت على علیه السلام پرسید: معنى سبحان الله چیست؟ جضرت فرمود: «سبحان الله» تعظیم مقام بلند و با عظمت خدا و منزه دانستن او از آنچه که مشرکان مىپندارند، است و زمانى که بنده این کلمه را مىگوید، همه فرشتگان بر او درود مىفرستند.» 6
ثواب تسبیح حضرت زهرا با تربت امام حسین علیه السلام
درباره ثواب تسبیح حضرت زهرا علیهاالسلام با تربت امام حسین علیه السلام از حضرت صاحب الامر(عج) روایت شده است که: هر که تسبیح تربت امام حسین علیه السلام را در دست داشته باشد و ذکر را فراموش کند، ثواب ذکر براى او نوشته مىشود.
بعد از آن که رسول اکرم صلی الله علیه و آله تسبیحات را به کوثرش عطا کرد، حضرت فاطمه علیهاالسلام ابتدا رشتهاى از پشم تابیده و با آن به تسبیح پرداخت. تا این که حضرت حمزة بن عبدالمطلب شهید شد، پس حضرت فاطمه از تربت قبر آن بزرگوار خاک برداشت و تسبیح ساخت و با آن تسبیح مىکرد و مردم نیز چنان کردند و چون سیدالشهدا حسین بن على علیه السلام شهید شد، سنت شد که از تربت آن امام مظلوم تسبیح سازند و با آن ذکر گویند.
فضیلت و آداب تسبیح حضرت زهرا علیهاالسلام
درباره فضیلت و ثواب گفتن تسبیح حضرت زهرا (سلام الله علیها) روایات زیادی از ائمه معصومین (علیهم السلام) وارد شده است که به برخی اشاره می شود:
الف) ابو هارون مکفوف مىگوید: امام صادق (علیه السلام) به من فرمود: اى ابو هارون، ما کودکان خود را همان گونه که به نماز فرمان مىدهیم به تسبیح حضرت زهرا (علیها السلام) نیز امر مىکنیم. پس بر این ذکر مداومت کن، زیرا هر بندهاى بر آن مداومت کند تیره بخت نمىشود.7
ب) امام باقر (علیه السلام) فرمود: هر کس تسبیح حضرت زهرا (علیها السلام) را بگوید سپس طلب آمرزش کند آمرزیده خواهد شد. این تسبیح به زبان یک صد مرتبه است ولى در میزان عمل یک هزار تسبیح به شمار مىرود، و شیطان را دور مىکند، و خداوند رحمان را خشنود مىسازد.8
حضرت مهدى عجل الله تعالى فرجه الشریف، درباره تسبیح فرمود: «ان فضل الدعاء و التسبیح بعد الفرائض على الدعاء بعقب النوافل، کفضل الفرائض على النوافل؛ فضیلت دعا و تسبیح بعد از نمازهاى واجب در مقایسه با دعا و تسبیح پس از نمازهاى مستحبى، مانند فضیلت واجبات بر مستحبات است.» 9
امام صادق علیه السلام نیز به فضیلت تسبیح بعد از نمازهاى واجب چنین اشاره کرد: «من سبح تسبیح فاطمه الزهراء علیهاالسلام قبل ان یثنى رجلیه من صلاة الفریضه، غفر الله له؛ هر کس بعد از نماز واجب تسبیح فاطمه زهرا علیهاالسلام را به جا آورد، قبل از این که پاى راست را از بالاى پاى چپ بردارد، جمیع گناهانش آمرزیده مىشود.»10
و در حدیثى دیگر فرمود: «من سبح تسبیح فاطمه علیهاالسلام، فقد ذکر الله الذکر الکثیر؛ کسى که تسبیح فاطمه زهرا علیهاالسلام را بگوید، خدا را به ذکر کثیر یاد کرده است.» 11
اوقات و مکانهاى تسبیح حضرت فاطمه علیهاالسلام
اوقات مختلف و مکانهاى زیادى براى تسبیح حضرت یاد شده که برخى عبارتند از: بعد از نمازهاى واجب و مستحبى، به هنگام خواب، پس از نمازهاى استغاثه به حضرت فاطمه علیهاالسلام و نماز زیارت حضرت رسول صلی الله علیه و آله و نماز زیارت حضرت امیرالمؤمنین و نماز حضرت ولی عصر(عج) و قبل از زیارت حضرت معصومه علیهاالسلام در قم به گونهاى که سبحانالله قبل از الحمدلله گفته مىشود .12
شرایط تسبیح حضرت زهرا سلام الله علیها
یکی از شرایطی که در این تسبیح لازم است رعایت شود این است که بعد از نماز بلافاصله خوانده شود. یعنی وقتی نماز به پایان رسید قبل از این که حالت خود را به هم زده و تغییر وضع دهد، به عبارتی از حالت تشهد و سلام در نماز خارج شود، و قبل از پرداختن به چیز دیگری تسبیح را شروع کند؛ و با آن چه که در سرّ عدد مستور است معلوم است که بلافاصله بودن تسبیح بعد از نماز دارای حسابی است که در غیر این صورت نیست.
با فضایلی که برای تسبیح حضرت زهرا سلام الله علیها نقل شد و نیز تأکید های بسیاری که در مداومت بر آن از ناحیه ائمه معصومین گردیده، شایسته است که این عمل عاشقانه و با نشاط به جا آورده شود.
اگرچه ممکن است نفس تسبیح بعد از نماز نشانه ای از نشاط در عبادت باشد، اما متأسفانه بسیار دیده می شود که به هنگام تسبیح اذکار را چنان سریع و بی توجه می گویند که شاید بیانگر این واقعیت باشد که تسبیح را بر اثر عادت یا تأثیر محیط می گویند، نه از روی نشاط.
قرآن کریم نیز از منافقین چنین یاد می کند که آنها با کسالت و بی نشاط نماز می خوانند، نه عاشقانه: « وَإِذَا قَامُواْ إِلَى الصَّلاَةِ قَامُواْ کُسَالَى یُرَآؤُونَ النَّاسَ وَلاَ یَذْکُرُونَ اللّهَ إِلاَّ قَلِیلاً »13
پی نوشت ها:
1- اسرار و آثار تسبیح حضرت زهرا، علیرضا رجالی تهرانی، ص 9. (حدیث امام صادق(ع) ) .
2- همان ، ص 18.
3- تسبیحات حضرت زهرا(س)، عدنان زعفرانی، ص 9.
4- همان، ص 21.
5- همان .
6- همان .
7- شیخ صدوق، ثواب الاعمال و عقاب الاعمال، ترجمه انصارى محلاتى، محمد رضا، ص 315 .
8- همان.
9- کلیات مفاتیح الجنان، شیخ عباس قمی، کتاب باقیات صالحات.
10- از هر معصوم چهل حدیث، محمد علی کوشا، ص 364.
11- اسرار و آثار تسبیح حضرت زهرا(س) ص 12 به نقل از تهذیب ج 2، ص 105.
12- تسبیحات حضرت زهرا(س)، ص 14
13- نساء ،142
منابع :
فاطمه زهرا سلام الله علیها - از ولادت تا شهادت
سایت حوزه
ماهنامه کوثر
كتاب «صحیفه فاطمیه» به قلم حجتالاسلام حمید احمدی جلفایی كه مشتمل بر احادیث و كرامات حضرت فاطمه (ع) است، در آستانه سالروز شهادت حضرت زهرا سلامالله علیها به چاپ پانزدهم رسید.
به گزارش فارس، به دلیل استقبال مخاطبان، كتاب «صحیفه فاطمیه» مشتمل بر احادیث و كرامات حضرت زهرا سلامالله علیها، در بهار امسال و همزمان با ایام فاطمیه به چاپ پانزدهم رسید تا در مجموع ۶۰ هزار بار چاپ شده باشد. در این كتاب خطبهها، كلمات قصار، ادعیه، اشعار، فضائل، كرامات و سایر ملحقات حضرت در شش فصل گرد آمده است.
در فصل پنجم كتاب «صحیفه فاطمیه» به ادعیه و حرز متعلق به آن حضرت پرداخته است.
دعای حضرت در دفع تب شدید و دوری از غضب خدا از جناب سلمان فارسی نقل است كه فرمود: به خدا سوگند، از روزی كه حضرت فاطمه زهرا (س) این دعا را به من آموختند آن را به بیش از هزار نفر در مكه و مدینه كه همگی مبتلا به تب شدید بودند تعلیم دادم و همه آنها با قرائت این دعا صحت كامل یافتند.
و البته در برخی از منابع، اثر دیگری نیز بر این دعا نقل شده است بدین مضمون كه؛ حضرت فاطمه (ع) پس از تعلیم آن به جناب سلمان فرمودند: «و نیز اگر میخواهی در روز قیامت خداوند را ملاقات كنی در حالی كه از دست تو در سخط و غضب نیست، این دعا را بسیار بخوان»
و اما متن دعا این است:
«بسماللهالرحمنالرحیم، بسمالله النور، بسمالله نور النور، بسمالله نور علی نور، بسم الله الذی هو مدبر الامور، بسم الله الذی خلق النور من النور، الحمد الله الذی خلق النور من النور، و انزل النور علی الطور، فی كتاب مسطور، فی رق منشور، بقدر مقدور، علی نبی محبور، الحمدالله الذی هو بالعز مذكور، و بالفخر مشهور، و علی السراء و الضراء مشكور: و صلی الله علی سیدنا محمد و آله الطاهرین».
بنام خداوند رحیم و مهربان، بنام خداوند نور، بنام خداوند نور در نور، بنام خداوند نور بر نور، بنام خداوندی كه به دست اوست تدبیر همه امور، بنام خداوندی كه خلق فرمود نور را از نور و سپاس خداوندی را كه خلق فرمود نور را از نور و نازل كرد نور را بر كوه طور، در نوشتهای دارای سطور، در صحیفهای گسترده به اندازه مقدور برای پیغمبر امین و نیكوكار و محبور! سپاس خدایی را كه به عزت در بین بندگانش یاد میشود و به فخر و عظمت مشهور است و در نهان و آشكار شكر و سپاس او میشود! خداوند برمحمد و آل محمد درود بفرستد»! [مكارم الاخلاق ص۴۱۸؛ دلائل الامامة ص ۲۸؛ بحارالانوار ج۹۲ ص ۲۷]
دعا كردن یكی از راه های ارتباط با خداست.
آیات قرآن راجع به دعا كردن:
1-(اعراف آیه 80) برای نامهای خدا نامهای نیك است پس او را به وسیله آنها بخوانید و دعا كنید.
2-(غافر آیه 60) مرا بخوانید و در خواست كنید تا پاسخ دهم.
3-(انعام 53) ای پیامبر نباید آنان را كه هر صبحگاه و شبانگاه خدا را می خوانند از پیش خود برانی.
4-(فرقان 77) ای رسول من بگو اگر به سوی خدا متوجه نشوید و دعا نكنید پروردگارم به شما اعتنا نخواهد كرد.
سخنان ائمه معصومین راجع به دعا
امام صادق (علیه السلام): هنگامی كه بنده مومن دعا كند خداوند عزوجل به فرشتگان گوید با این كه دعای این بنده مستجاب است در عین حال حاجتش را دیرتر برآورید چون من دوست دارم آوازش را بشنوم.
و همچنین رسول اكرم (صلوات الله علیه) می فرمایند : دعا مغز و روح عبادتها است هیچ دعایی بی اثر نمی ماند و لااقل كفاره بعضی از گناهان واقع می شود. (وسائل الشیعه)
یه روز یه باغبونی یه مرد آسمونی