مجموعه معماهای نهج البلاغه
نهج البلاغه 1» معماهاي مشخصات نهج البلاغه
1. نهج البلاغه داراي چند خطبه ميباشد؟
نهجالبلاغه داراي 241 خطبه ميباشد.
2. نهج البلاغه داراي چند نامه ميباشد؟
نهجالبلاغه داراي 79 نامه ميباشد.
3. نهج البلاغه داراي چند حكمت ميباشد؟
نهجالبلاغه داراي 480 حكمت ميباشد.
4. طولانيترين خطبه كدام است؟
طولانيترين خطبه، خطبه 192 ميباشد كه به خطبه قاصعه مشهور است.
5. كوتاهترين خطبه كدام است؟
كوتاهترين خطبه، خطبه 61 نهجالبلاغه است، كه در مورد خوارج ميباشد(لا تقاتلوا الخوارج ...)
6. طولانيترين نامه كدام است؟
طولانيترين نامه، نامه53 است، كه مشهور به عهدنامه مالك اشتر ميباشد.
7. كوتاهترين نامه كدام است؟
كوتاهترين نامه، نامه 79 است كه خطاب به فرماندهان لشكرها مي باشد.
8. طولانيترين حكمت كدام است؟
طولانيترين حكمت، حكمت 147 ميباشد كه خطاب به كميل بن زياد نخعي فرموده است.
9. كوتاهترين حكمت كدام است؟
كوتاهترين حكمت، حكمت 187 ميباشد كه درباره كوچ كردن از دنيا است. «الرحيل و شيك» كوچ كردن(از دنيا) نزديك است! و حكمت 418 كه درباره صبر و بردباري ميباشد«الحلم عشيره» حلم و بردباري قوم و عشيره است.
10. نهج البلاغه توسط چه كسي جمع آوري شده است؟
نهجالبلاغه توسط سيد ابوالحسن محمدبن حسين الطاهر المناقب مشهور به سيد رضي(رحمه الله عليه) جمعآوري شده است.
11. جمع آوري نهج البلاغه در چه سالي و چه ماهي به اتمام رسيده است؟
جمع آوري نهجالبلاغه در ماه رجب سال 400 ه.ق به اتمام رسيده است.
12. آخرين جمله نهج البلاغه درباره چه موضوعي ميباشد؟
آخرين جمله نهجالبلاغه درباره دوست ميباشد كه ميفرمايد: «اذا احتشم المؤمن اخاه فقد فارقه».
به خشم آوردن و شرمنده ساختن دوست مقدمه جدايي از دوست است.
13. يكي از صفات حسنهاي كه حضرت علي ـ عليه السلام ـ در اكثر خطبه ها به آن توصيه كرده و بر امام جمعه لازم است آن را در خطبههاي نماز جمعه سفارش كند، كدام است؟
در اكثر خطبهها حضرت علي ـ عليه السلام ـ به «تقوي» كه مانع انجام همه گناهان است اشاره كرده است.
14. نام قرآن چند بار در نهج البلاغه تكرار شده است؟
نام«قرآن» 41 بار در نهجالبلاغه ذكر شده است. (توضيح اينكه مراد فقط كلمه قرآن است) البته در نهجالبلاغه ازقرآن تعبيرات ديگري شده است مثلا «كتاب»، «كتاب الله»، «كتابه» و غيره.
15. عمدهترين بخشهاي نهج البلاغه بر چه عنصري پايهريزي شده است؟
موعظه از مجموع 241 خطبه نهجالبلاغه 86 خطبه موعظه و يا لااقل مشتمل بر يك سلسله مواعظ است مانند خطبه 176 كه با جمله «انتفعوا ببيان الله» آغاز ميشود و خطبه 192 كه به خطبه قاصعه و خطبه 193 كه به خطبه متقين معروف است. و از مجموع 79 نامه در نهجالبلاغه، 25 نامه تماما موعظه و يا متضمن جملههايي در نصيحت و اندرز و موعظه است. مانند اندرز نامه آن حضرت به فرزند عزيزش امام مجتبي ـ عليه السلام ـ كه نامه 31 ميباشد و فرمان معروف آن حضرت به مالك اشتر كه طولاني ترين نامهها است(نامه 53) و نامه 45 كه همان نامه معروف آن حضرت به عثمان بن حنيف والي بصره است. و از مجموع 480 حكمت موجود در نهج البلاغه تماما مشتمل بر پند، اندرز و نصيحت و موعظه ميباشد.
16. چند آيه قرآن در نهج البلاغه آمده است؟
87 آيه از 43 سوره.
17. در نهج البلاغه چند حديث نبوي ذكر شده است؟
16 حديث.
نهج البلاغه 2» معماهاي مشخصات خطبهها
1. در خطبه 174، حضرت علي ـ عليه السلام ـ كدام يك از خلفا را ستمكار و ظالم معرفي ميكند؟
حضرت علي ـ عليه السلام ـ در اين خطبه عثمان را ظالم و ستمكار معرفي ميكند.
2. در خطبه 174، حضرت علي ـ عليه السلام ـ چه كسي را متهم به قتل عثمان معرفي ميكند؟
در اين خطبه حضرت علي ـ عليه السلام ـ طلحة را به قتل عثمان معرفي ميكند.
3. در خطبه 166، حضرت علي ـ عليه السلام ـ عرب جاهليت را به تخم كدام يك از حيوانات تشبيه ميكند؟
حضرت علي ـ عليه السلام ـ در خطبه 166، عرب جاهليت را تشبيه به تخم افعي ميكند.
4. در خطبه 166، حضرت علي ـ عليه السلام ـ براي خردسالان و بزرگسالان چه وظيفهاي را تعيين ميكند؟
در خطبه 166 حضرت علي ـ عليه السلام ـ به خردسالان و بزرگسالان ميفرمايد: «ليتاس صغيركم بكبيركم، و ليراف كبير كم بصغيركم».
«بايد خردسالان شما از بزرگسالان پيروي كنند و بزرگسالان شما به كودكانتان رؤوف و مهربان باشند.
5. نام خطبهاي كه حضرت علي ـ عليه السلام ـ در آن فتنهها و فسادهاي آينده را پيش بيني كرده است؟
خطبه ملاحم.[1] (ملاحم به معناي خبر از آينده و پيشگويي ميباشد.) در اين خطبه حضرت علي ـ عليه السلام ـ در باره خداوند و رسول اكرم ـ صلي الله عليه وآله ـ مطالبي را متذكر شدهاند و در مورد فتنه بني اميه وقايعي را پيش بيني نمودهاند.
6. در كدام خطبه حضرت علي ـ عليه السلام ـ براي طلب باران دعا ميكند؟
در خطبه 115 و 143، حضرت علي ـ عليه السلام ـ براي طلب باران دعا ميكند. مستحب است براي طلب باران در موقع خشكسالي، مؤمنين دعا كنند و دو ركعت نماز را، نماز استسقاء گويند. اين نماز، طبق فتواي همه علماي شيعه مستحب است.
7. خطبهاي كه حضرت علي ـ عليه السلام ـ صفات پرهيزگاران را ذكر كرده است، كدام است؟
خطبه متقين. خطبه 193 نهج البلاغه ميباشد كه حضرت علي ـ عليه السلام ـ در اين خطبه بيش از يكصد صفت را براي متقين ذكر ميكند.
8. در خطبه 135، حضرت علي ـ عليه السلام ـ لقب «پسر لعين»، «ابتر»، «درخت بيريشه» را به چه كسي نسبت ميدهد؟
حضرت علي ـ عليه السلام ـ القاب«پسرلعين» ، «ابتر» و «درخت بي ريشه» را به مغيرة بن اخنس ميدهد كه قصه از اين قرار است: هنگامي كه مشاجرهاي بين امام ـ عليه السلام ـ وعثمان در گرفت، مغيرة به عثمان گفت: من به جاي تو پاسخگوي او خواهم بود.[1] خطبه 108. امام ـ عليه السلام ـ به مغيرة فرمود:« يابن اللعين الا بتر والشجره التي لا اصل لها و لافرع انت تكفيني؟» اي پسر لعين ابتر(بيفرزند)! واي درخت بيريشه وشاخه! تو به حساب من ميرسي وخود را با من برابر ميداني!
9. در خطبه 131، حضرت علي ـ عليه السلام ـ چه كسي را اولين نمازگزار بعد از پيامبر ـ صلّي الله عليه و آله ـ معرفي ميكند؟
حضرت علي ـ عليه السلام ـ در خطبه 131، خودش را اولين نمازگزار در اسلام بعد از رسول خدا (ص) معرفي ميكند.
10. كدام خطبه را حضرت علي ـ عليه السلام ـ پس از قتل عثمان و در آغاز حكومت ظاهري خود ايراد فرمودند؟
حضرت علي ـ عليه السلام ـ خطبه 178 را بعد از قتل عثمان و در آغاز حكومت ظاهري خود ايراد فرموده است.
11. كدام خطبه را حضرت علي ـ عليه السلام ـ در كنار قبر فاطمه زهرا ـ سلام الله عليها ـ هنگام دفن او ايراد كردند؟
خطبه 202. روايت شده كه اين سخن را امام ـ عليه السلام ـ در كنار قبر فاطمه(س) سيده زنان جهان، به هنگام دفن او ايراد فرموده است وگويا با پيامبر اكرم (ص) سخن ميگويد. (السلام عليك يا رسول الله ...)
12. در خطبه 210، حضرت علي ـ عليه السلام ـ راويان حديث را به چهار گروه تقسيم مينمايند، آن چهار گروه كدامند؟
در اين خطبه حضرت علي ـ عليه السلام ـ راويان حديث را به چهار گروه تقسيم نموده است: منافقين، اشتباه كاران، اهل شبهه، حافظان راستگو.
13. سه تن از اصحاب رسول خدا ـ صلّي الله عليه و آله ـ كه در خطبه 182 به آن اشاره شده كدامند؟
سه نفر از اصحاب رسول خدا (ص) كه در اين خطبه ذكر شده عبارتند از: عمار، ابن تيهان، ذوالشهادتين.
14. در كدام خطبه حضرت علي ـ عليه السلام ـ خبر از غيبت حضرت مهدي (عج) ميدهد؟
در خطبه 182.
حضرت علي ـ عليه السلام ـ درباره غيبت حضرت حضرت مهدي(عج) ميفرمايد:«فهو مغترب اذا غترب الا سلام، وضرب بعسيب ذنبه...» «او پنهان خواهد شد هنگامي كه اسلام غروب ميكند وهمچون شتري كه از را رفتن مانده بر زمين قرار ميگيرد وسينهاش را به آن ميچسباند. او باقيماندهاي است از حجتهاي خدا و خليفه و جانشيني است از جانشينان پيامبران!
15. نام خطبهاي در نهج البلاغه است كه حضرت علي ـ عليه السلام ـ درباره غصب خلافت و حقانيّت خود براي خلافت شرح ميدهد؟
خطبه شقشقيه كه خطبه سوم نهجالبلاغه ميباشد. در اين خطبه ابتدا از غصب خلافت شكايت ميكند سپس ترجيح صبر بر قبول خلافت را متذكر ميشود و آنگاه بيعت مردم با خود را يادآور ميگردد.
16. در كدام خطبه حضرت علي ـ عليه السلام ـ سن خود را مطرح ميكند؟
در خطبه 27. در اين خطبه ميفرمايد: «لقد نهضت فيها و ما بلغت العشرين، وهانذا قد درفتعلي الستين» من هنوز به بيست سالگي نرسيده بودم كه در ميدان جنگ اسب ميتاختم و اكنون بيش از شصت سال از عمرم ميگذرد.
17. آخرين خطبة حضرت علي ـ عليه السلام ـ كدام است؟
خطبه 149 از نهجالبلاغه.
در اين خطبه حضرت علي ـ عليه السلام ـ در مورد حتمي بودن مرگ براي همه انسانها مطالبي را متذكر ميشوند، بعد وصيت خود را بيان ميدارد وبه دو چيز سفارش ميكند:
1. اعتقاد به توحيد و يگانگي ذات اقدس اله.
2. حفظ سنت وشريعت محمد (ص).
18. كدام خطبه است كه بعد از خواندن آن، مخاطب حالت غش به خود پيدا كرد و درباره چه موضوعي ميباشد؟
خطبه «همام» كه درباره صفات متقين ميباشد. [1]
19. كدام حكمت را حضرت علي ـ عليه السلام ـ در قبرستان كوفه ايراد كردهاند و خطاب به چه كسي ميباشد؟
حكمت 147 كه خطاب به كميل بن زياد نخعي ميباشد.
20. كدام خطبه را حضرت علي ـ عليه السلام ـ در حالت خشم و غضب ايراد فرمودهاند و فلسفه آن چيست؟
خطبه 91 كه به خطبه «اشباح» معروف است.
21. كدام خطبه بود كه بعد از ايراد آن توسط حضرت علي ـ عليه السلام ـ مردم به گريه افتادند؟
خطبه 83 كه به خطبه «غرا» مشهور است.
22. كدام خطبه را حضرت علي ـ عليه السلام ـ بر روي سنگ ايراد فرمودند و محل ايراد خطبه كجا بود؟
خطبه 182. محل ايراد خطبه در كوفه بود.
23. در خطبة قاصعه، حضرت علي ـ عليه السلام ـ بنيانگذار خانة كعبه را چه كسي معرفي ميكند؟
حضرت آدم ـ عليه السلام ـ .
24. حضرت علي ـ عليه السلام ـ در كدام خطبه خودش را ضامن رستگاري انسانها در آخرت قرار ميدهد؟
در خطبه 24 «فعلي ضامن لفلجكم اجلا ان لم تمنحوه عاجلا» يعني: اگر در دنيا رستگار نشديد پس علي ضامن رستگاري شما در آخرت است. (البته در صورتي كه تقواي الهي و سير به سوي حق داشته باشيد و تكاليف شرعيه را انجام دهيد)
25. خطبهاي در نهج البلاغه به معناي يكي از اعضاء شتر كه شبيه به شُش گوسفند ميباشد و شتر هنگام هيجان و نفس زدن آن را از دهان خود بيرون ميآورد؟
خطبه شقشقيه سومين خطبه نهج البلاغه.
26. نام يكي از بازارهاي كوفه كه در خطبه 47 به آن اشاره شده است؟
عكاظ .
27. در خطبة 50 حضرت علي ـ عليه السلام ـ منشأو سبب فتنه و فساد را در چه ميداند؟
پيروي از خواهشهاي نفس.
28. در خطبه 53 حضرت علي ـ عليه السلام ـ هجوم و ازدحام مردم را براي بيعت به چه چيزي تشبيه ميكند؟
به ازدحام شتران تشنه هنگام آشاميدن آب.
29. در خطبه 78 چه كسي از طريق علم نجوم حضرت علي ـ عليه السلام ـ را از رفتن به جنگ خوارج برحذر داشت؟
عفيف برادر اشعث بن قيس
30. در خطبه 78 حضرت علي ـ عليه السلام ـ آموختن چه علمي را نهي ميكند؟
علم نجوم.
31. نام خطبهاي در نهج البلاغه كه به معناي «نوراني و برجسته» ميباشد؟
خطبه غراء هشتادودومين خطبه.
32. در كدام خطبه حضرت علي ـ عليه السلام ـ فوائد اعضا بدن انسان را بيان ميكند؟
خطبه 82.
33. نام خطبهاي كه به معناي «اشخاص» ميباشد؟
خطبه اشباح (خطبه 90).
34. در خطبه 92 حضرت علي ـ عليه السلام ـ بني اميه را به كدام يك از حيوانات تشبيه ميكند؟
به شتر پير لگد انداز(چموش) و بدخو كه هنگام دوشيدن، دوشنده را با دندانش گاز ميگيرد و بدستش بر سر او ميكوبد و با پايش لگد ميزند و از دوشيدن شير جلوگيري مينمايد. اين كنايه از آن است كه بني اميه به نيكان اذيت ميرسانند و آنها را ميكشند و از بيتالمال مسلمين به مستحقين نميدهند.
35. حضرت علي ـ عليه السلام ـ در خطبه 96 پراكندگي اصحاب خود را در جنگ با اهل شام به پراكندگي فرزندان چه كسي تشبيه ميكند؟
فرزندان سبا .
36. نام دو واحد پولي كه در خطبه 96 ذكر شده است، چيست؟
درهم و دينار.
37. حضرت علي ـ عليه السلام ـ در خطبه 99 چه كساني را به ستارگان تشبيه ميكند و وجه تشبيه چيست؟
خاندان پيامبر اكرم ـ صلي الله عليه وآله ـ ، و وجه تشبيه آن است كه هر زمان ستارهاي در آسمان ناپديد شود ستارهاي ديگر بجاي او آشكار ميگردد و همچنين خاندان پيامبر ـ صلي الله عليه وآله ـ كه اگر يكي از آنها از دنيا برود ديگري بجاي او قرار ميگيرد و هيچگاه زمين از وجود آنها خالي نميماند.
38. نام خطبهاي است كه به معناي «پيشگويي و غيبگويي» ميباشد؟
خطبه ملاحم .
39. نام خطبهاي است كه اگر دو حرف آخر آن را حذف و به حرف اول ضمه و حرف دوم تشديد اضافه نماييم به معناي شخص تحصيل كرده و دانشمند است و اگر حرف اول و سوم را حذف كنيم، به معناي «گوشت» ميشود؟
خطبه «ملاحم» كه با حذف دو حرف آخر(حم) و اضافه كردن ضمه به حرف ميم و تشديد به حرف دوم«ملا» ميشود و با حذف حرف اول(م) و حرف سوم(آ) «لحم» ميشود كه به معناي گوشت است.
40. حضرت علي ـ عليه السلام ـ در خطبه 108 نام كدام شهر را به «بطحاء» ياد ميكند؟
مكه معظمه.
41. عوامل دهگانهاي كه حضرت علي ـ عليه السلام ـ در خطبه 110 برترين وسيله تقرب به سوي خدا ميداند، كدام است؟
1.ايمان به خدا و رسولش.
2. جهاد در راه خدا.
3. كلمه اخلاص(گفتن لا اله الا الله)
4. نماز
5. زكات
6. روزه
7. حج
8. صله رحم
9. صدقه دادن
10. بجا آوردن كارهاي پسنديده.
42. حضرت علي ـ عليه السلام ـ در خطبه 110 خواندن كدام يك از كتابهاي آسماني را بهار قلبها مي داند؟
قرآن(فانه ربيع القلوب)
43. حضرت علي ـ عليه السلام ـ در خطبه 133 چه نوع از تفسير قرآن را يادآور ميشود؟
تفسير موضوعي. «ينطق بعضه ببعض و يشهد بعضه علي بعض».
44. حضرت علي ـ عليه السلام ـ در خطبه 155 كدام يك از فروع دين را از اخلاق خداي سبحان ميداند؟
امر به معروف و نهي از منكر.
45. در خطبه 175 حضرت علي ـ عليه السلام ـ چه چيزي را شفادهنده بزرگترين دردها معرفي ميكند؟
قرآن.
46. حضرت علي ـ عليه السلام ـ در خطبه 175 چه ظلمي را قابل بخشش نميداند؟
شرك.
47. حضرت علي ـ عليه السلام ـ در خطبه 175 چه ظلمي را قابل بخشش ميداند؟
ظلم بر نفس خويش.
48. حضرت علي ـ عليه السلام ـ در خطبه 175 چه ظلمي را قابل قصاص ميداند؟
ظلم بر ديگران.
49. در خطبه 192 لقب دو پادشاه ايران و روم ذكر شده، نام آن دو پادشاه را بنويسيد؟
كسري و قيصر.
50. نام غاري است در خطبه 192 كه در آن غار به پيامبر اكرم ـ صلّي الله عليه و آله ـ وحي نازل شده است؟
غار حرا.
51. نام خطبهاي است در نهج البلاغه كه به معناي «نشخوار كردن» و يا «تحقير كردن» است؟
خطبه قاصعه. «قصع» در لغت به معناي نشخوار كردن آمده است. و وجه تسميه آن اين است كه چون حضرت آن را براي اهل كوفه بيان ميفرمود بر شتر مادهاي سوار بود كه نشخوار ميكرد. و همچنين«قصع» به معناي«تحقير كردن» نيز آمده است. بنابراين وجه تسميه آن اين است كه: امام ـ عليه السلام ـ در آن شيطان را تحقير و خوار و پست نموده است.
52. حضرت علي ـ عليه السلام ـ در خطبة قاصعه عبادت ابليس را چند سال بيان ميكند؟
ابليس شش هزار سال خدا را عبادت كرده و معلوم نيست كه آيا از سالهاي دنيا است يا از سالهاي آخرت.
53. در خطبه قاصعه نام يكي از پادشاهان زمان حضرت موسي ـ عليه السلام ـ ذكر شده است كه اگر دو حرف اول آن را حذف كنيم، به معناي «همكاري و مساعدت» است و در ضمن نام يكي از برادران حضرت زينب ـ سلام الله عليها ـ ميشود كه در كربلا در ركاب حضرت امام حسين ـ عليه السلام ـ به شهادت رسيد؟
فرعون. با حذف دو حرف اول«عون» ميشود كه به معناي همكاري و مساعدت است و عون از برادران حضرت زينب(س) بود كه در واقعه كربلا در ركاب امام حسين ـ عليه السلام ـ جنگيد تا به درجه رفيع شهادت نائل آمد.
54. حضرت علي ـ عليه السلام ـ در خطبه 28 مدال بُرد و باخت در آخرت را چه ميداند؟
حضرت علي ـ عليه السلام ـ مدال برنده در آخرت را بهشت و بازنده را آتش جهنم ميداند«الا و ان اليوم المضمار و غدا السباق، و السبقه الجنه و الغايه النار».
55. در نامه 24 وصيت مالي حضرت علي ـ عليه السلام ـ خطاب به كدام يك از فرزندانش ميباشد؟
حضرت امام حسن ـ عليه السلام ـ .
56. اولين خانوادة اسلامي كه در خطبه 192 معرفي شده است كدام خانواده است و اعضاء آن چه كساني هستند؟
خانواده رسول خدا ـ صلي الله عليه وآله ـ كه اولين خانواده اسلاميبودند و اعضاء آن عبارت بودند از: پيامبر اكرم ـ صلي الله عليه وآله ـ ، حضرت علي ـ عليه السلام ـ وحضرت خديجه (س) .
ولم يجمع بيت واحد يومئذ في الاسلام غير رسول الله ـ صلي الله عليه وآله ـ وخديجه وانا ثالثهما».
57. حضرت علي ـ عليه السلام ـ در خطبه 192 (قاصعه) منزلت خود را نسبت به پيامبر اكرم ـ صلّي الله عليه و آله ـ چه ميداند؟
وزير.«انك تسمع ما اسمع، وتري ما اري، الا انك لست بنبي ولكنك وزير و انك لعلي خير.»
58. حضرت علي ـ عليه السلام ـ در وصيت نامه خود به امام حسن ـ عليه السلام ـ (نامه 31)، تفاوت انسان و حيوان را در چه ميداند؟
حضرت علي ـ عليه السلام ـ تفاوت انسان وحيوان را در «ادب» ميداند و ميفرمايد:«فان العاقل يتعظ بالادب، والبهائم لا يتعظ الا بالضرب.» يعني عاقل با اندرز وادب پند ميپذيرد اما چهار پايان با زدن.
59. در حكمت 113 هيجده موضوع اخلاقي ذكر شده است، آنها را بيان كنيد؟
1. «لا مال اعود من العقل». هيچ مالي سود آورتر از خرد نيست.
2.« ولا وحده اوحش من العجب».هيچ تنهاي وحشتناكتر از خود پسندي نيست.
3.« ولاعقل كالتدبير». هيچ عقلي چون تدبير نيست.
4.« ولا كرم كالتقوي». هيچ كرامتي هم ارج تقوي نيست.
5. «ولا قرين كحسن الخلق». هيچ همنشيني چون نيك خويي نيست.
6. «ولا ميراث كا لادب». هيچ ميراثي مثل ادب نيست.
7. «ولاتجاره كالعمل الصالح». هيچ تجارتي چون عمل صالح نيست.
9. «ولاربح كالثواب». هيچ سودي بهتر از ثواب نيست.
10. «ولاورع كالوقوف عند الشبهه». هيچ پرهيزگاري همانند باز ايستادن در مقابل شبهه نيست».
11. «ولازهدكالزهد في الحرام». هيچ زهدي هم قدر زهد در حرام نيست.
12. ولاعلم كالتفكر». هيچ دانشي همچون انديشيدن نيست.
13. «ولا عباده كاداء الفرائض». هيچ عبادتي همچون قيام به واجبات نيست.
14. «ولاايمان كالحياء والصبر».هيچ ارزش ايماني مانند شرم وصبر نيست.
15. ولاحسب كالتواضع». هيچ عنواني همتاي فروتني نيست.
16. «ولاشرف كالعلم». هيچ شرفي مانند دانش نيست.
17.« ولا عز كالحلم». هيچ شكوهي چونان بردباري نيست.
18. «ولامظاهره اوثق من المشاوره. هيچ پشتيباني اطمينان بخش تر از مشاوره نيست.
60. در نامه 24 چه كسي نخستين وصي حضرت علي ـ عليه السلام ـ معرفي شده است؟
حضرت امام حسن ـ عليه السلام ـ .
61. حضرت علي ـ عليه السلام ـ در حكمت 38 ترسناكترين و هولناكترين تنهايي را در چه ميداند؟
خودپسندي. «اوحش الوحشه العجب».
62. حضرت علي ـ عليه السلام ـ در حكمت 38 دوستي با چهار گروه را نهي فرموده است، آن چهار گروه كدامند؟
احمق، بخيل، هرزهگو، دروغگو.
63. حضرت علي ـ عليه السلام ـ در خطبه 192 بزرگترين دام شيطان را چه ميداند؟
كبر و غرور.
64. حضرت علي ـ عليه السلام ـ در نامه 26 بزرگترين خيانت را خيانت به چه كساني ميداند؟
خيانت به امت.«وان اعظم الخيانه الامه»
65. حضرت علي ـ عليه السلام ـ در حكمت 39 برنامه زندگي مؤمن را به چند بخش تقسيم ميكند؟
به سه بخش .«للمومن ثلاث ساعات: فساعه يناجي فيها ربه، وساعه يرم معاشه و ساعه يخلي بين نفسه وبين لذتها فيها يحل ويجمل»، يعني مومن بايدساعات زندكي خود را به سه بخش تقسيم كند:1. ساعاتي با خداي خود به مناجات و راز و نياز بپردازد.2. ساعتي را در همراه اصلاح معاش زندگيش به كار گيرد.3. وقسمتي را در هم براي بهره گيري از لذتهاي حلال و دلپسند صرف نمايد.
66. عوامل نشاط روح كه در حكمت 400 آمده است، كدامند؟
1. بوي خوش .2. عسل .3. سواري .4. نگريستن به طبيعت زيبا«والطيب نشره، والعسل نشره، والركوب نشره، والنظر الي الخضره نشره»
67. حضرت علي ـ عليه السلام ـ در نامه 50 حقوق متقابل چه كساني را متذكّر شده است؟
ج67. حقوق متقابل فرماندهان ونيروهاي مسلح.[1] . خطبه 193.
[2] . «عكاظ» نام بازاري بوده كه عرب پيش از اسلام هر سال يك ماه درآنجاگرد ميآمدند و اشعاري پيرامون حسب ونسب خود ميخواندند و به اين طريق بر يكديگر فخر و مباهات مينمودند. وبيشتر متاعي كه در آنجا خريد و فروش ميشد چرم بود.
[3] . «سبا» نام قبيلهاي بود از اولاد سبا ابن يشجب ابن قحطان كه چون پيامبران را تكذيب كردند خداوند آب را بر آنها مسلط نمود و خانههايشان را غرق كرد و ايشان در شهرها پراكنده گشتند. به اين ترتيب تفرقه آنان در ميان عرب ضربالمثل شد كه هر پراكندگي را به فرزندان قبيله سبا تشبيه ميكنند.
[4] . خطبه 101.
[5] . خطبه 192(قاصعه).
[6] . «آگاه باشيد، امروز روز تمرين و آمادگي، و فردا روز مسابقه، جائزه برندگان بهشت و جائزه بازندگان آتش جهنم است.»
[7] . خطبه 192 (قاصفه)، شماره 120.
[8] . اي علي! شما ميشنوي آنچه را كه من ميشنوم و ميبيني آنچه را كه من ميبينيم جز اين كه شما نبي و پيامبر نيستي هر چند كه وزير مني و رهرو بهترين راهي .خطبه 192 (قاصعه). شماره122.
[9] . نامه 31، شماره 109.
نهج البلاغه3»معماهاي پيامبران
1. نام پيامبر اكرم ـ صلّي الله عليه و آله ـ چند بار در نهج البلاغه ذكر شده است؟
پنجاه و يك بار.مراد فقط كلمه«محمد ـ صلي الله عليه وآله ـ است.
2. چهار پيامبر كه در خطبه 160 به آن اشاره شده است كدامند؟
حضرت محمد ـ صلي الله عليه وآله ـ ، حضرت موسي ـ عليه السلام ـ ، حضرت داود ـ عليه السلام ـ ، حضرت عيسي ـ عليه السلام ـ
3. به كداميك از پيامبران، خداوند حكومت بر جن و انس را به همراه نبوت عطا كرد؟
سليمان بن داود. در خطبه 182 حضرت علي ـ عليه السلام ـ در ضمن توصيه به تقوي ميفرمايد: اگر راهي به سوي بقاء يا جلو گيري از مرگ وجود داشت حتما «سليمان بن داود» آن را در اختيار ميگرفت، چرا كه خداوند حكومت بر جن وانس را همراه نبوت ومقام بلند قرب ومنزلت الهي به او اعطا كرد.
4. نام پيامبري است كه از ليف خرما زنبيل ميبافت و صاحب مزامير (زبور) بود و حضرت علي ـ عليه السلام ـ او را قاري بهشتيان معرفي ميكند؟
حضرت داود ـ عليه السلام ـ .
5. يكي از پيامبران كه همسر و فرزند نداشت و نام آن در خطبه 160 ذكر شده است، كدام است؟
حضرت عيسي ـ عليه السلام ـ .
6. پيامبري كه سنگ را بالش خود ميكرد و لباس خشن ميپوشيد و حضرت علي ـ عليه السلام ـ آن را به عنوان اُسوه معرفي ميكند؟ كيست؟
حضرت عيسي ـ عليه السلام ـ .
7. كدام پيامبر بود كه همراه برادرش و با عصا و لباس پشمي فرعون را به يكتاپرستي دعوت كرد؟
حضرت موسي با بردارش هارون.
8. حضرت علي ـ عليه السلام ـ كدام يك از پيامبران را «كليم الله» (هم سخن خدا) معرفي ميكند؟
حضرت موسي ـ عليه السلام ـ .
[1] . خطبه 160.
[2] . خطبه 192، شماره 42.
[3] . خطبه 160، شماره 16.
نهج البلاغه4»معماهاي فرمانداران و قضات
1. فرماندار حضرت علي ـ عليه السلام ـ در مصر چه كسي بود؟
محمد بن ابي بكر.
2. حضرت علي ـ عليه السلام ـ چه كسي را به فرمانداري مصر به جاي محمد بن ابي بكر منصوب كرد؟
«مالك اشتر» به جاي محمد بن ابي بكر به سمت فرمانداري مصر از طرف حضرت علي ـ عليه السلام ـ منصوب شد.
3. فرماندار حضرت علي ـ عليه السلام ـ در شهر اردشير خرّه كه يكي از شهرهاي استان خوزستان بود چه كسي است؟
مصقله بن هبيره شيباني.
4. نام يكي از فرمانداران حضرت علي ـ عليه السلام ـ است كه در امر فرمانداري خيانت كرده بود؟
منذربن جارود عبدي.
5. نام يكي از قضات حضرت علي ـ عليه السلام ـ است كه به خاطر خريد خانه مجلّل حضرت علي ـ عليه السلام ـ او را سرزنش ميكند؟
شريح بن حارث.
6. فرماندار حضرت علي ـ عليه السلام ـ در شهر مكه چه كسي بود؟
قثم بن عباس.
7. فرماندار حضرت علي ـ عليه السلام ـ در استان آذربايجان چه كسي بود؟
اشعث بن قيس.
8. فرماندار حضرت علي ـ عليه السلام ـ در استانهاي بصره، اهواز، فارس، كرمان چه كسي بود؟
عبدالله بن عباس
9. فرمانداران حضرت علي ـ عليه السلام ـ در شهر يمن چه كساني بودند؟
فرمانداران حضرت علي ـ عليه السلام ـ در يمن، «عبيدالله بن عباس»، و «سعيدبن حمران» بودند.
10. استاندار حضرت علي ـ عليه السلام ـ در استان همدان چه كسي بود؟
«جريربن عبدالله بجلي»، از فرمانداران حضرت علي ـ عليه السلام ـ در استان همدان بود.
11. فرماندار حضرت علي ـ عليه السلام ـ در شهر انبار چه كسي بود؟
«حسان بن حسان بكري»، از فرمانداران حضرت علي ـ عليه السلام ـ در شهر انبار بود.
12. حضرت علي ـ عليه السلام ـ در حكمت 443 كدام يك از فرماندهان خود را به كوه سخت و قله تسخير ناپذير معرفي ميكند؟
مالك اشتر. «مالك ومالك! والله لوكان جبلالكان فندا، ولوكان حجرا لكان صلدا، لايرتقيه الحافر، ولا يوفي عليه الطائر»:
مالك، اما چه مالكي به خدا سوگند اگر كوه بود يكتا بود، واگر سنگ بود سر سخت ومحكم بود، هيچ مركبي نميتوانست از كوهسار وجودش بالا رود و هيچ پرندهاي به اوج او راه نمييافت.
13. حضرت علي ـ عليه السلام ـ در نامه 13 كدام يك از فرماندهان خود را سپر و زره رزمندگان معرفي ميكند؟
مالك اشتر: «وقد امرت عليكما و علي من في حيزكما مالك ابن الحارث الاشتر فاسمعا له و اطيعا، و اجعلاه درعا و مجنا».
14. حضرت علي ـ عليه السلام ـ در نامه 13 كدام يك از فرماندهان خود را فرمانده الگو معرفي ميكند؟
مالك اشتر نخعي
[1] . نامه 27، شماره 12.
[2] . نامه 34.
[3] . نامه 43.
[4] . نامه 3.
[5] . نامه 15.
[6] . نامه 20.
[7] . نامه، 24.
[8] . نامه 13، ترجمه«مالك پسر حارث اشتر را بر شما و زيردستان شما امير و فرمانروا قرار دادم، بنابراين، گوش به فرمان و مطيع او باشيد، او را زره و سپر خويش قرار دهيد.»
نهج البلاغه5»معماهاي شهرها و كشورها
1. نام چند شهر در نهج البلاغه ذكر شده است؟
كوفه، بصره، شام، يمن، حجاز، عراق، مكه، مدينه، مصر.
2. نام شهري است در نهج البلاغه كه اگر حرف دوم آن را حذف كنيم نام يك حيوان ميشود و اگر حرف آخر آن را حذف كنيم به معناي بينايي است؟
بصره. كه اگر حرف دوم(ص) را حذف كنيم، «بره» ميشود و اگر حرف آخر(ه) را حذف كنيم «بصره» به معناي بينايي ميشود.
3. نام يكي از شهرهاي عراق، كه اهل آن طبق خطبه 102 به مرگ سرخ و گرسنگي مبتلا خواهند شد؟
بصره.
4. نام يكي از شهرهاي استان فارس، كه اسود بن قطبه رئيس سپاه حضرت علي ـ عليه السلام ـ در آن شهر بود؟
حلوان.
5. نام كشوري است كه اگر حرف اول آن را برداريم از اوزان ميشود؟
يمن. اگر حرف اول«ي) را حذف كنيم به «من» كه از اوزان است تبديل ميشود.
6. حضرت علي ـ عليه السلام ـ اهل كدام كشور را در زمان خودش تشبيه به زن حامله ميكند؟
اهل عراق.
7. نام سه استان از استانهاي ايران كه حضرت علي ـ عليه السلام ـ فرماندار براي آنجا اعزام ميكند چيست؟
استانهاي فارس، كرمان، اهواز، كه فرماندار حضرت علي ـ عليه السلام ـ در اين شهرها عبدالله بن عباس بود.
8. حضرت علي ـ عليه السلام ـ اهل كدام شهر را سپاه زن و پيرو شتر معرفي ميكند؟
اهل بصره. حضرت علي ـ عليه السلام ـ در نكوهش اهل بصره پس از جنگ جمل فرمودند: شما اي مردمان بصره! سپاه زني«عايشه» و پيرو حيوان زبان بستهاي (شتر عايشه) شديد.»
9. حضرت علي ـ عليه السلام ـ كدام شهر را دورترين نقطه از آسمان معرفي ميكند و نُه دهم از بديها را در آن شهر ميداند؟
بصره.
10. حضرت علي ـ عليه السلام ـ چه شهري را براي پايتخت حكومت خود انتخاب كرده بود؟
كوفه، كه پايتخت حكومت حضرت علي ـ عليه السلام ـ بود.
11. حضرت علي ـ عليه السلام ـ اهل كدام شهر را در خطبه 25 نفرين ميكند؟
اهل كوفه.
[1] . خطبه 102.
[2] . خطبه 71.
[3] . خطبه 13.
نهج البلاغه6»معماهاي ياران حضرت علي ع
1. يكي از ياران پيامبر ـ صلي الله عليه وآله ـ و حضرت علي ـ عليه السلام ـ كه ايراني ميباشد و رسول خدا ـ صلي الله عليه وآله ـ او را از اهل بيت دانسته و در جنگ احزاب پيشنهاد حفر خندق را ميدهد؟
سلمان فارسي.
2. نام يكي از دوستان و شيعيان حضرت علي ـ عليه السلام ـ ميباشد كه در شعر و شاعري مهارت خاصي داشت؟
فرزدق.
3. يكي از ياران حضرت علي ـ عليه السلام ـ در بصره به عيادت او شرفياب شدهاند؟
علاء بن زياد حارثي.
4. يكي از برادران حضرت علي ـ عليه السلام ـ است كه تقاضاي كمك از حضرت علي (ع) ميكند؟
عقيل.
5. از ياران باوفاي حضرت علي ـ عليه السلام ـ است كه يكي از دعاهايي كه در شبهاي جمعه خواندن آن مستحب است به نام او ميباشد؟
كميل بن زياد نخعي.
6. نام يكي از ياران باوفاي حضرت علي ـ عليه السلام ـ است كه از طرف يكي از خلفاي سه گانه به ربذه تبعيد شد؟
ابوذر غفاري.
7. حضرت علي ـ عليهالسلام ـ در جواب نامه معاويه چه كسي را افتخار علويان معرفي ميكند؟
ابوطالب.
[1] . خطبه 204.
نهج البلاغه7»معماهاي دشمنان حضرت علي ع
1. حضرت علي ـ عليه السلام ـ در رابطه با قاتل خود ابن ملجم چه حكمي را صادر كرد؟
حضرت علي ـ عليه السلام ـ درباره قاتل خود فرمود: «بعد از من فقط يك ضربه بر فرق قاتلم وارد سازيد و از مثله كردن او بپرهيزيد.
2. حضرت علي ـ عليه السلام ـ كدام گروه از دشمنان خود را حزب شيطان معرفي ميكند؟
اصحاب جمل(عائشه، طلحه، زبير و ياران آنها).
3. حضرت علي ـ عليه السلام ـ به كدام يك از دشمنان خود در حال خطبه خواندن لعنت فرستاد؟
اشعث بن قيس.
4. حضرت علي ـ عليه السلام ـ دستور كشتن كدام يك از دشمنان خود را صادر كرده بود؟
معاويه.
5. كدام يك از دشمنان حضرت علي عليه السلام بود كه بر اثر نفرين پيامبر اسلام ـ صلي الله عليه وآله ـ هرگز از غذا سير نميشد؟
معاويه.
6. حضرت علي ـ عليه السلام ـ كداميك از دشمنان خود را به شاخ بز تشبيه ميكند؟
برج بن مسهرطائي.
7. حضرت علي ـ عليه السلام ـ در خطبه شقشقيه با جمله«فلما نهضت بالامر نكثت طائفه و مرقت اخري و قسط آخرون» سه گروه از دشمنان خود را معرفي ميكند نام آن سه گروه را بنويسيد؟
1. ناكثين: گروهي بودند كه در ابتداء امر با حضرت علي ـ عليه السلام ـ بيعت كردند اما بعد پيمان خود را شكستند مانند طلحه و زبير.
2. مارقين: گروهي كوته فكر و نا آگاه در لباس تقدس و با منطقي كودكانه در برابر حكومت حضرت علي ـ عليه السلام ـ بودند.
3. قاسطين: گروهي بودند كه بطور كلي حكومت حضرت علي ـ عليه السلام ـ را به رسميت نميشناختند و تن به حكومت مترقي و سعادت آفرين آن حضرت نميدادند. لذا قاسطين يعني ستمكاران خوانده شدند. مانند معاويه.
8. حضرت علي ـ عليه السلام ـ در جواب نامه معاويه چه كسي را ننگ امويان معرفي ميكند؟
ابوسفيان.
9. حضرت علي ـ عليه السلام ـ كداميك از دشمنان خود را پرگو و پر حرف پيرامون قتل عثمان معرفي ميكند؟
معاويه. «و قد اكثرت في قتله عثمان ...»
[1] . خطبه 10.
[2] . خطبه 19.
[3] . خطبه 56.
[4] . خطبه 56.
[5] . خطبه 184.
[6] . نامه 64، 37.
نهج البلاغه8»معماهاي جنگ ها
1. كدام يك از خلفاي سه گانه براي عزيمت به جنگ با روميان با حضرت علي ـ عليه السلام ـ مشورت كرد؟
عمر بن خطاب. (خليفه دوم)
2. كدام يك از خلفاي سه گانه براي رفتن به جنگ با ايران با حضرت علي ـ عليه السلام ـ مشورت كرد؟
عمربن خطاب.
3. چه كساني جنگ جمل را برپا كردند و حضرت علي ـ عليه السلام ـ در چه خطبهاي از آنها انتقاد ميكند؟
طلحه و زبير و عايشه.
4. در كدام جنگ حضرت علي ـ عليه السلام ـ از شركت امام حسن ـ عليه السلام ـ منع ميكند و فلسفه آن چيست؟
جنگ صفين.
5. در كدام جنگ بود كه حضرت ـ عليه السلام ـ پرچم را به فرزندش محمد حنفيه داد؟
جنگ جمل.
6. چه كسي به حجاج خانه خدا حمله ور شد؟
«ضحاك بن قيس» او از دوستان معاويه بود و به حجاج خانه خدا حمله ور شد.
7. نام جنگي است كه به اسم يكي از حيوانات است؟
جنگ جمل.
8. تاكتيكهاي جنگ در كدام خطبه بيان شده است؟
خطبه يكصد و بيست و چهارم.
9. در كدام جنگ بود كه شعار«لا حكم الا لله» را سر دادند و توسط چه كساني بود؟
جنگ صفين توسط خوارج.
10. در چه جنگي بود كه پيامبر گرامي اسلام ـ صلي الله عليه وآله ـ به حضرت علي ـ عليه السلام ـ بشارت شهادت داد؟
پيامبر گرامي اسلام ـ صلي الله عليه وآله ـ در جنگ «احد» به حضرت علي ـ عليه السلام ـ بشارت شهادت داد.
11. واقعه«ليله الهرير» در چه جنگي اتفاق افتاد، و به چه معنا است؟
جنگ صفين. «هرير» در لغت عرب به زوزه سگ ميگويند. و ليلهالهرير در جنگ صفين آن شبي را گويند كه سپاه معاويه در آن شب در زير ضربات سپاه امام ـ عليه السلام ـ همچون سگ زوزه ميكشيدند و نزديك بود حكومت معاويه و امويان از هم پاشيده شود.
12. در چه جنگهايي حمزه و جعفر(عموي پيامبر اكرم ـ صلي الله عليه وآله ـ ) و عبيده بن حارث(پسر عموي پيامبر ـ صلي الله عليه وآله ـ به شهادت رسيدند؟
حمزه عموي پيامبر اكرم ـ صلي الله عليه وآله ـ در جنگ احد، جعفر عموي پيامبر ـ صلي الله عليه وآله ـ در جنگ موته و عبيده بن حارث پسر عموي پيامبر ـ صلي الله عليه وآله ـ در جنگ بدر به شهادت رسيدند.
13. در كدام جنگ و توسط چه كسي، جد و برادر و دائي معاويه كشته شدند؟
در جنگ بدر توسط حضرت علي ـ عليه السلام ـ . حضرت علي ـ عليه السلام ـ در اين زمينه ميفرمايد: «من ابوالحسن» در هم كوبنده جد و برادر و دائي تو«معاويه» در روز بدرم.»
14. در كدام خطبه حضرت علي ـ عليه السلام ـ آداب جنگ را به اصحاب خود ميآموزد؟
خطبه 65 و 124.
15. نام يك نوع سلاح جنگي است كه در صدر اسلام از آن استفاده ميكردند و اگر حرف اول و دوم آن را حذف كنيم به معناي يك نوع حيوان قوي و مايع خوردني است و اگر سه حرف آخر آن را حذف نمائيم به معناي«بويايي» است و اگر دو حرف آخر آن را حذف كنيم به معناي يك شيئ گرانبها است و اگر حرف سوم و چهارم آن را حذف نمائيم نام قاتل امام حسين ـ عليه السلام ـ ميشود؟
شمشير.
16. در كدام جنگ معاويه و عمر و عاص نيرنگ قرآن بر سر نيزه كردن را پياده كردند و حضرت علي ـ عليه السلام ـ در كدام خطبه متذكر ميشود؟
جنگ صفين. در خطبه 121.
[1] . خطبه 146.
[2] .خطبه 134.
[3] . خطبه 172.
[4] . خطبه 207.
[5] خطبه 11.
[6] . خطبه 29.
[7] . «جمل» در لغت به معناي شتر ميباشد.
[8] . خطبه 156، شماره 12.
[9] . خطبه 130.
[10] . نامه 9، شماره 5.
[11] . نامه 10، شماره 8.
نهج البلاغه9»معماهاي زنان
1. زني كه حضرت علي ـ عليه السلام ـ لقب حماله الحطب(هيزم كش) را به او ميدهد كيست؟
ام جميله همسر ابولهب وخواهر ابوسفيان.
2. يكي از همسران پيامبر اكرم ـ صلي الله عليه وآله ـ است كه از عاملان اصلي جنگ جمل بود؟
«عايشه»، يكي از عاملان اصلي جنگ جمل بود.
3. حضرت علي ـ عليه السلام ـ چه كسي را بهترين زنان جهان معرفي ميكند؟
علي ـ عليه السلام ـ بهترين زنان جهان را فاطمه زهرا (س) معرفي ميكند. ودر ضمن مقايسه خاندان رسول خدا (ـ صلي الله عليه وآله ـ )باخاندان ابوسفيان ميفرمايد:
«منا خير نساء العالمين»بهترين زنان جهان فاطمه (س) از ما است.
4. زني را كه حضرت علي ـ عليه السلام ـ در خطبه 192 هم راز و هم سنگر پيامبر اسلام ـ صلي الله عليه وآله ـ معرفي ميكند چه كسي است؟
حضرت خديجه (س). «ولم يجمع بيت واحد يومئذ في الاسلام غير رسول الله (ـ صلي الله عليه وآله ـ ) وخديجه وانا ثالثهما»
5. زني كه حضرت علي ـ عليه السلام ـ در خطبه 202 او را امانت رسول خدا ـ صلي الله عليه وآله ـ معرفي ميكند چه نام دارد؟
حضرت فاطمه (س). «ولقد استرجعت الوديه و اخذت الوديعه»، (اي پيامبر! امانتي كه به من سپرده بوديد هم اكنون باز داده شد).
[1] . نامه 28، شماره 13.
[2] . نامه 28.
[3] . خطبه 192، شماره 120.
[4] . 202، شماره 3.
نهج البلاغه10»معماهاي شاعران
1. نام يكي از شاعران معروف زمان حضرت علي ـ عليه السلام ـ بود كه از دوستان و شيعيان حضرت علي ـ عليه السلام ـ محسوب ميشود؟
«فرزدق» يكي از شاعران نامي و از جمله شيعيان و مخلصان حضرت بود.
2. حضرت علي ـ عليه السلام ـ در خطبه شقشقيه به شعر كدام يك از شعراي زمان خود تمسك ميكند؟
حضرت علي ـ عليه السلام ـ در خطبه شقشقيه به شعر «اعشي» كه از شاعران معروف زمان حضرت بود تمسك ميكند.
3. نام شاعري است كه حضرت علي ـ عليه السلام ـ در خطبه 162 به شعر آن تمسك ميكند؟
امرء القيس.
[1] . خطبه 3.
[2] . خطبه 162، شماره 3.
نهج البلاغه11»معماهاي حيوانات
1. نام حشرهاي است كه حجاج بن يوسف ثقفي بوسيله آن از دنيا ميرود؟
خنفساء (سوسك)
2. حضرت علي ـ عليه السلام ـ همهمه فراريان از جنگ را تشبيه به صداي چه حيواني ميكند؟
حضرت علي ـ عليه السلام ـ همهمه فراريان جنگ را به صداي «سوسمار» تشبيه كرده است.
3. نام پرندهاي است كه حضرت علي ـ عليه السلام ـ به عنوان شگفتيهاي آفرينش، در خطبه 155 ذكر ميكند؟
خفاش.
4. نام چند پرنده در نهجالبلاغه ذكر شده است؟
نام هشت پرنده در نهجالبلاغه ذكر شده است كه عبارتند از: كركس، خفاش، طاووس، كلاغ، خروس، عقاب، كبوتر، شترمرغ.
5. نام چند حيوان در نهجالبلاغه ذكر شده است؟
نام سيزده حيوان در نهجالبلاغه ذكر شده است كه عبارتند از: فيل، گرگ، اسب، گوسفند، شتر، سوسمار، نهنگ، افعي، كفتار، شير، گورخر، مار، بز.
6. نام چند حشره در نهجالبلاغه ذكر شده است؟
نام سه حشره در نهجالبلاغه ذكر شده است كه عبارتند از: خنفساء(سوسك)، ملخ، عنكبوت.
7. يكي از زيباترين پرندگان است كه حضرت علي ـ عليه السلام ـ در خطبه 165 به عنوان شگفتيهاي آفرينش ذكر ميكند؟
«طاووس» يكي از زيباترين پرندگان است كه در نهجالبلاغه ذكر شده است.
8. نام پرندهاي در نهجالبلاغه است كه اگر سركش حرف اول آن را برداريم به نام يكي از حيوانات ميشود؟
پرندهاي كه اگر سركش حرف اول آن را برداريم نام حيواني ميشود«كلاغ» است كه «الاغ» ميشود.
9. نام يكي از بزرگترين موجودات دريايي كه در نهجالبلاغه ذكر شده است چيست؟
«نهنگ» بزرگترين موجودات دريايي است كه در نهجالبلاغه ذكر شده است.
10. كوچكترين حيواني كه در نهجالبلاغه ذكر شده است نام ببريد؟
«مورچه و پشه» كوچكترين حيوان در نهجالبلاغه ميباشند.
11. بزرگترين حيواني كه در نهجالبلاغه ذكر شده است كدام است؟
«فيل» بزرگترين حيواني است كه در نهجالبلاغه از آن نام برده شده است.
12. نام حشرهاي است داراي حواسي نيرومند و دو دندان، كه آفت زراعت براي كشاورزان ميباشد؟
«ملخ» حشرهاي است داراي حواسي نيرومند و دندان تيز، كه آفت زراعت براي كشاورزان ميباشد.
13. طاووس با نگاه به كدام يك از اعضاء بدنش به گريه ميافتد؟
طاووس با نگاه به«پاهايش» به گريه ميافتد.
14. نام حيواني است در نهجالبلاغه، كه اگر از دو طرف خوانده شود به يك معنا است؟
حيواني كه از دو طرف خوانده شود به يك معنا است«گرگ» نام دارد.
15. نام پرندهاي است در نهجالبلاغه، كه هنگام پرواز جوجههايش به او چسبيدهاند؟
«خفاش» پرندهاي است كه هنگام پرواز جوجههايش به او چسبيدهاند.
16. حضرت علي ـ عليه السلام ـ نامهاي را كه براي سلمان فارسي نوشتهاند دنيا را به چه حيواني تشبيه كرده است؟
اميرالمؤمنين علي ـ عليه السلام ـ دنيا را به «مار» تشبيه ميكند.
17. حضرت علي ـ عليه السلام ـ بزدلي و ترسويي اصحاب خود را در جنگ با اهل شام به چه حيواني تشبيه ميكند؟
كفتار و سوسمار.
18. نام پرندهاي كه اگر دو حرف اول آن را حذف كنيم معناي«شخص» و اگر دو حرف آخر آن را حذف كنيم به معناي«ناشنوايي» است و در خطبه 128 ذكر شده است؟
كركس.
19. نام پرندهاي است در خطبه 155 كه اگر حرف اول آن را حذف كنيم به معناي«آشكار كردن» است و اگر حرف اول و دوم آن را حذف كنيم نام يكي از غذاهاي خوردني است كه معمولا در ايام سوگواري پخته ميشود، و اگر حرف دوم آن را حذف كنيم نام يكي از شهرهاي استان سيستان و بلوچستان ميشود و اگر حرف آخر آن را بيندازيم به معناي«پنهاني» است؟
خفاش.
[1] . خطبه 123.
[2] . خطبه 155.
[3] . خطبه 165 و خطبه 185.
[4] . خطبه 185.
[5] . خطبه 165، شماره 16.
[6] . خطبه 108، شماره 16.
[7] . خطبه 155، شماره 11.
[8] . نامه 68.
[9] . خطبه 68.
نهج البلاغه12»معماهاي خلفاء
1. «ابو قحافه» لقلب كداميك از خلفا است؟
ابو قحافه لقب«ابوبكر» ميباشد.
2. كدام خليفه داماد پيامبر اسلام ـ صلي الله عليه وآله ـ بود؟
عثمان(خليفه سوم).
حضرت علي ـ عليه السلام ـ در مورد عثمان ميفرمايد: «تو از نظر دامادي پيامبر ـ صلي الله عليه وآله ـ به مرحلهاي رسيدي كه آن دو(ابوبكر و عمر) نرسيدند.»
3. كدام خليفه بود كه به حضرت علي ـ عليه السلام ـ گفت: از مردم براي من مهلت بگير؟
عثمان.
4. كدام خليفه در جنگ با روم و ايران با حضرت علي ـ عليه السلام ـ مشورت كرد؟
خليفهاي كه در جنگ با روم و ايران با حضرت علي ـ عليه السلام ـ مشورت كرد، «عمر» بود.
5. حضرت علي ـ عليه السلام ـ كدام خليفه را تشبيه به شتر سوار سركش ميكند؟
عمر.
6. حضرت علي ـ عليه السلام ـ كدام خليفه را به شتر پرخور و شكم برآمده تشبيه ميكند؟
خليفه سوم(عثمان)
7. حضرت علي ـ عليه السلام ـ نسبت خود را به خلافت به چه چيزي تشبيه ميكند؟
حضرت علي ـ عليه السلام ـ نسبت خود را به خلافت، نسبت سنگ وسط آسياب به آسياب تشبيه ميكند.
يعني همانطوري كه دوران و گردش آسياب قائم به آن سنگ و ميخ آهني وسط است و بدون آن خاصيت آسيابي ندارد. همچنين خلافت بدست غير من زيان دارد مانند سنگي كه در گوشهاي افتاده در زير دست و پاي كفر و ضلالت لگد كوب شده.
8. جمله«لقد تقمصها فلان ...» در خطبه شقشقيه انتقاد به كداميك از خلفا ميباشد؟
ابوبكر.
9. حضرت علي ـ عليه السلام ـ دو صفت«خشونت» و«شتابزدگي و اشتباه» را براي كدام يك از خلفا در خطبه شقشقيه ذكر ميكند؟
عمر. حضرت علي ـ عليه السلام ـ در صفات عمر خليفه دوم ميفرمايد: «فصيرها في حوزه خشناء يغلظ كلمها و يخشن مسها و يكثر العثار فيها و الاعتذار منها».
«ابوبكر زمام خلافت را در اختيار كسي قرار داد كه جوي از خشونت، سختگيري، اشتباه و پوزش طلبي بود.»
[1] . خطبه 164، شماره 3.
[2] . خطبه 164، شماره 3. (عثمان، رقيه و ام كلثوم را كه بنابر مشهور دختران پيغمبر بودند به همسري خود درآورد. ابتدا با رقيه ازدواج كرد بعد از چند مدتي آن مظلومانه وفات نمود. سپس ام كلثوم را بجاي خواهر به تزويج عثمان در آوردند).
[3] . خطبه 164، شماره 11.
[4] . خطبه 3، شماره 7.
[5] . خطبه 3، شماره 10.
[6] . خطبه 3(شقشقيه).
[7] . خطبه 3، شماره 6.
نهج البلاغه13»معماهاي ضربالمثلها
1. مفهوم ضربالمثل«حوضي برايشان از آب پر سازم كه تنها خود بتوانم آبش را بكشم» يعني چه و براي چه كساني فرموده است؟
مفهوم ضربالمثل اين است كه: «نقشهاي براي آنها(طلحه و زبير) طرح كنم كه راه فرار از آن را نداشته باشند.»
اين ضربالمثل را براي طلحه و زبير فرموده است كه خواهان خون عثمان بودند و جنگ جمل را به راه انداختند.
2. مفهوم ضربالمثل«گوسفند تك رو طعمه گرگ ميگردد» يعني چه و به چه مناسبتي حضرت علي ـ عليه السلام ـ ذكر كردهاند؟
مفهوم ضربالمثل اين است كه: «از تنهايي و پراكندگي بپرهيز كه انسان تنها طعمه شيطان ميشود.»
وقتي كه حضرت راجع به اشتباهات خوارج سبك مغز سخن ميگفت اين ضربالمثل را بيان فرمودند.
3. ضربالمثل«خاشاك در چشم و استخوان در گلو» يعني چه، و به چه مناسبت حضرت علي ـ عليه السلام ـ ايراد فرمودهاند؟
اين ضربالمثل را پيرامون غصب خلافت فرمودهاند كه حضرت علي ـ عليه السلام ـ در مقابل اين غصب صبر و بردباري را پيش گرفتند كه همچون خاري در چشم و استخواني در لگو او را ناراحت ميكرد.
4. معناي ضربالمثل«ذمه من گرو سخناني است كه ميگويم و تمام آنها را ضمانت ميكنم» چيست و به چه مناسبتي ايراد شده است؟
منظور و مقصود حضرت علي ـ عليه السلام ـ اين است كه: در راستي گفتارم ترديدي نيست و باطل و نادرستي در آن راه ندارد. اين ضربالمثل را آن حضرت هنگامي كه مردم مدينه با او بيعت كردند فرمود.
5. ضربالمثل«شيري ميخواهند از مادري كه از شيردان باز ايستاده» به چه معنا است و در چه موردي ايراد شده است؟
معناي ضربالمثل اين است كه: طلحه و زبير توقع دارند من هم مانند عثمان از مال فقرا و مسلمانان هر چه ميخواهند به ايشان بدهم(لكن من چنين نخواهم كرد).
اين ضربالمثل را در توبيخ كساني ايراد ميكند كه توقعات بي مورد از آن حضرت داشتند.
6. حضرت علي ـ عليه السلام ـ جمله«شما براي تيراندازي نشانه و براي خورنده لقمه و براي حمله كننده شكاريد» را درباره چه كساني فرموده و منظور آن حضرت چه بود؟
درباره اهل بصره. منظور آن حضرت اين است كه: شما بخاطر كم فهمي و ناداني، لشكر بيگانه(اصحاب جمل) را به شهر خود راه داديد كه شما را هدف تير خودشان قرار داده، و اموالتان را خورده و گرفتارتان ساختهاند.
7. مفهوم ضربالمثل«من بيني و چشم اين كار را زدهام»[1] چيست و در چه موردي گفته شده است؟
اين ضربالمثل بجاي ضربالمثل فارسي است كه ميگويند: «من همه طرف اين كار را زيرو رو كردهام» يعني اين كاري كه ميخواهم انجام بدهم تصميم نهايي من است. اين ضربالمثل را حضرت در مورد جنگ با معاويه بيان داشته است و آن را حتمي ميداند.
8. مفهوم ضربالمثل«تربت ايديكم» يعني«دستهاي شما به خاك آلوده باد» يعني چه و در مورد چه كساني گفته شده است؟
يعني خداوند شما را به فقر و پريشاني مبتلا سازد و خير و نيكي نبينيد. اين ضربالمثل را حضرت علي ـ عليه السلام ـ خطاب به اهل شام فرموده است هنگامي كه در جنگ با اهل شام سستي و سهل انگاري ورزيدند.
[1] . لقد شربت انف هذا الامر و عينه». خطبه 43.
[2] . خطبه 137. شماره 4.
[3] . خطبه 127، شماره 8.
[4] . خطبه 3. شماره 3.
[5] . خطبه 16، شماره 1.
[6] . خطبه 22، شماره 3.
[7] . خطبه 14، شماره 1.
نهج البلاغه14»معماهاي مختلف
1. حضرت علي ـ عليه السلام ـ چه كسي را تشبيه به گاو ميكند و علت آن چيست؟
طلحه.
2. «زبير» با حضرت علي ـ عليه السلام ـ چه نسبتي دارد؟
زبير«پسردائي» حضرت علي ـ عليه السلام ـ ميباشد.
3. حضرت علي ـ عليه السلام ـ چه كسي را پدر قوچهاي چهارگانه معرفي ميكند؟
مروان بن حكم.
4. امام حسن و امام حسين ـ عليه السلام ـ براي آزادي چه كسي به حضور حضرت علي ـ عليه السلام ـ رسيدند؟
مروان بن حكم.
5. چه كسي حضرت علي ـ عليه السلام ـ را به شوخي طبعي و اهل مزاح افتراء ميزند؟
ج5. عمر وعاص.
6. در كدام نماز ميت بود كه پيامبر اكرم ـ صلي الله عليه وآله ـ بجاي پنج تكبير، هفتاد تكبير گفت؟
نماز بر پيكر حمزه سيدالشهداء، كه پيامبر اكرم (ـ صلي الله عليه وآله ـ )بجاي پنج تكبير، هفتاد تكبير گفتند.
7. شخصي كه از طرف حضرت علي ـ عليه السلام ـ در جنگ صفين براي حكميت انتخاب شده بود چه نام داشت؟
ابوموسي اشعري.
8. شخصي كه از طرف معاويه در جنگ صفين براي حكميت انتخاب شده بود چه نام داشت؟
ج8. عمروعاص.
9. به نظر حضرت علي ـ عليه السلام ـ علم بهتر است يا ثروت؟
علم.
حضرت علي ـ عليه السلام ـ خطاب به كميل ميفرمايد: «اي كميل علم بهتر از مال است،(چون): 1.علم تو را پاسداري ميكند ولي تو بايد مال را حفظ كني. 2. مال با انفاق كم ميشود ولي علم با انفاق افزون ميگردد.3. دست پروردگار مال به مجرد زوال مال از از بين ميروند(ولي شاگردان علم پايدارند). 4. اي كميل بن زياد! شناخت علم آييني است كه با آن جزا داده ميشود، بوسيله آن انسان در دوران حيات، اطاعت فرمان خدا ميكند و بعد از وفات نام نيك از او ميماند، و علم حاكم است و مال محكوم.»
10. به نظر حضرت علي ـ عليه السلام ـ عدالت برتر است يا سخاوت؟
عدالت.
از حضرت علي ـ عليه السلام ـ پرسيدند كه آيا جود برتر است يا عدالت؟ امام ـ عليه السلام ـ به دو دليل فرمودند كه عدالت برتر است:
1. عدالت هر چيز را در جاي خود قرار ميدهد ولي سخاوت آن را از مسيرش فراتر ميبرد.
2. عدالت، قانوني همگاني است ولي سخاوت جنبه خصوصي دارد بنابراين عدالت شريفتر و برتر است.
11. كداميك از ائمه هنگام نزول وحي بر پيامبر اسلام ـ صلي الله عليه وآله ـ ، صداي ناله شيطان را شنيد؟
كسي كه هنگام نزول وحي بر پيامبر اسلام ـ صلي الله عليه وآله ـ صداي ناله شيطان را شنيده«حضرت علي ـ عليه السلام ـ » بود.
12. چه قومي از پيامبر اسلام ـ صلي الله عليه وآله ـ درخواست معجزه(حركت درخت از ريشه )كردند؟
قومي كه درخواست معجزه از پيامبر اسلام ـ صلي الله عليه وآله ـ كردند، قوم «قريش» بود.
13. پيامبر اسلام ـ صلي الله عليه وآله ـ به چه كسي غذاي جويده دهان خود را ميداد؟
پيامبر گرامي اسلام ـ صلي الله عليه وآله ـ به حضرت علي ـ عليه السلام ـ غذاي جويده دهان خود را ميداد.
14. خداوند چه ديني را بالاتر از همه اديان قرار داده است؟
«دين اسلام» ديني است كه خداوند آن را بر همه اديان برتري داده است.
15. چه كسي متصدي غسل پيامبر گرامي اسلام ـ صلي الله عليه وآله ـ شد و پيامبر اسلام ـ صلي الله عليه وآله ـ در دامن چه كسي جان سپرد؟
حضرت علي ـ عليه السلام ـ متصدي غسل پيامبر گرامي اسلام ـ صلي الله عليه وآله ـ بود.
16. در كدام قوم بود كه گناه يك نفر موجب عذاب و كيفر براي همه قوم شد؟
قومي كه گناه يك نفر موجب عذاب و كيفر براي همه قوم شد، «قوم ثمود» بود.
17. كدام يك از مخلوقات خداوند خواب و فراموشي ندارد؟
فرشتگان و ملائكه.
18. حضرت علي ـ عليه السلام ـ چه مخلوقاتي را ستون براي عرش معرفي ميكند؟
فرشتگان .
19. حضرت علي ـ عليه السلام ـ كوتاهي حكومت چه كسي را به ليسيدن سگ از بيني تشبيه كردهاند؟
مروان بن حكم.
20. از ديدگاه حضرت علي ـ عليه السلام ـ مسلمان واقعي چه كسي است؟
حضرت علي ـ عليه السلام ـ در مورد مسلمان واقعي ميفرمايد: مسلمان واقعي كسي است كه مسلمانان از زبان و دستش در امان باشند مگر آن جا كه حق اقتضا كند. و آزار رساندن به هيچ مسلماني جز در مواردي كه موجبي( به حكم خدا) داشته باشد روا نيست.
21. از ديدگاه حضرت علي ـ عليه السلام ـ شريرترين مردم چه كساني هستند؟
شريرترين مردم در نزد حضرت علي ـ عليه السلام ـ «خوارج» بودند.
22. از ديدگاه حضرت علي ـ عليه السلام ـ مبغوضترين افراد نزد خدا چه كساني هستند؟
«مبغوضترين افراد نزد خدا بندهاي است كه خدا او را به خودش واگذاشته، از راه راست منحرف گشته و بدون راهنما گام بر ميدارد.»
23. در كدام ماجرا بود كه رداي حضرت علي ـ عليه السلام ـ از دو طرف پاره ميشود؟
هنگام بيعت مردم با حضرت علي ـ عليه السلام ـ .
24. حضرت علي ـ عليه السلام ـ بي ارزشي چه چيزي را به آب بيني گوسفند تشبيه ميكند؟
«دنيا» در نزد حضرت علي ـ عليه السلام ـ از آب بيني گوسفند بي ارزشتر است.
25. حضرت علي ـ عليه السلام ـ چه چيزي را به آبي متعفن و لقمهاي گلوگير تشبيه ميكند؟
زمامداري و حكومت بر مردم در نزد حضرت علي ـ عليه السلام ـ همانند آبي متعفن و لقمهاي گلوگير است.
26. چه كسي دوبار اسير شده است؟
«عرف النار» لقب اشعث بن قيس است.
27. «عرف النار» لقب چه كسي و به چه معنا است؟
اشعث بن قيس.
28. نام چه فصلهايي در نهجالبلاغه ذكر شده است؟
فصل بهار، تابستان، پائيز و زمستان.
29. شعار خوارج در جنگ صفين چه بود؟
شعار خوارج در جنگ صفين«لا حكم الا لله» بود. يعني: فرماني جز فرمان خدا نيست.
30. حضرت علي ـ عليه السلام ـ در مورد كدام قوم فرمود«از شما حتي ده نفر باقي نخواهد ماند»؟
قوم خوارج.
31. حضرت علي ـ عليه السلام ـ عاقبت كدام قوم را دزد و راهزن معرفي ميكند؟
قوم خوارج.
32. حضرت علي ـ عليه السلام ـ ترسناكترين فتنه براي مؤمنين را، فتنه چه كسي ميداند؟
فتنه بني اميه.
33. چه قومي مرتكبين گناه كبيره را كافر مي دانند؟
قوم خوارج. آنان عقيده داشتند كه هر كس گناه كبيرهاي انجام دهد كافر و از اسلام خارج ميگردد.
34. حضرت علي ـ عليه السلام ـ تركهاي مغول را به صفاتي معرفي ميكند؟
حضرت علي ـ عليه السلام ـ درباره تركهاي مغول ميفرمايد: گويا قومي را مينگرم كه چهرههايشان همچون سپرهاي چكش خورده است، ديباج و حرير مي پوشند، اسبهاي اصيل را يدك ميكشند و آن چنان دستشان در كشتار باز است كه مجروحان از روي بدن كشتگان حركت ميكنند، و فراريان از اسير شدگان كمترند.»
[1] . خطبه 31.
[2] . خطبه 31.
[3] . خطبه 73، شماره 3.
[4] . خطبه 73.
[5] . خطبه 84.
[6] . نامه 28، شماره 7.
[7] . نامه 39.
[8] . حكمت 147، شماره 3.
[9] . حكمت 437.
[10] . خطبه 192، شماره 121.
[11] . خطبه 192، شماره 123.
[12] . خطبه 192، شماره 117.
[13] . خطبه 198، شماره 12.
[14] . خطبه 197، شماره 3.
[15] . خطبه 201، شماره 2.
[16] . خطبه 1، شماره 19.
[17] . خطبه 1، شماره 21.
[18] . خطبه 73، شماره 2.
[19] . خطبه 167، شماره 3.
[20] . خطبه 127، شماره 5.
[21] . خطبه 103، شماره 6.
[22] . خطبه 3، شماره 13.
[23] . خطبه 3، شماره 18.
[24] . خطبه 5، شماره 2.
[25] . خطبه 19، شماره 1.
[26] .خطبه 19، كلام سيد رضي.
[27] . خطبه 40، شماره 1.
[28] .خطبه 59.
[29] . خطبه 60.
[30] . خطبه 93، شماره 7.
[31] . خطبه 128، شماره 4.
35. حضرت علي ـ عليه السلام ـ فاصله بين چه چيزي را چهار انگشت ميداند؟
فاصله بين حق و باطل.
36. از ديدگاه حضرت علي ـ عليه السلام ـ كدام ظلم بخشودني نيست؟
ج 36. شرك به خدا.
37. محبوبترين چيزي كه حضرت علي ـ عليه السلام ـ دوست داشت با آن ملاقات كند چه بود؟
محبوبترين چيز در نزد اميرالمؤمنين ـ عليه السلام ـ «مرگ» بود.
حضرت ميفرمايد: «محبوبترين چيزي كه دوست دارم ملاقاتش كنم، مرگ است».
38. «ابن نابغه» لقب چه كسي ميباشد؟
«ابن نابغه» يا پسر نابغه لقب عمروعاص ميباشد.
39. مراد از«ناكثين»، «قاسطين» و «مارقين» چه كساني هستند؟
«ناكثين» يعني پيمان شكنان، «قاسطين» يعني متجاوزان و «مارقين» يعني خارج شوندگان از دين.
40. «شيطان ردهه» لقب چه كسي ميباشد؟
«شيطان ردهه» لقب ذوالثديه رئيس خوارج مي باشد.
حضرت علي ـ عليه السلام ـ در موردش ميفرمايد: «و اما شيطان ردهه با صاعقهاي كه قلبش را به طپش در آورد و سينهاش را به لرزه انداخت كارش را تمام ساختم».
41. از ديدگاه حضرت علي ـ عليه السلام ـ بهترين مخلوق در نزد خدا چه كسي است؟
ج 41. از ديدگاه حضرت علي ـ عليه السلام ـ حضرت محمدبن عبدالله ـ صلي الله عليه وآله ـ پيامبر گرامي اسلام بهترين مخلوق در نزد خدا است.
42. حضرت علي ـ عليه السلام ـ مصرف اموال خود را بعد از وفاتش به چه كسي ميسپارد؟
ج 42. به امام حسن ـ عليه السلام ـ .
43. «اسداله» لقب چه كسي ميباشد؟
ج 43. «اسدالله» لقب حمزه سيد الشهداء عموي پيامبر گرامي اسلام ـ صلي الله عليه وآله ـ ميباشد.
44. «اسد الاحلاف» لقب چه كسي ميباشد؟
ج 44. «اسد الاحلاف» لقب ابوسفيان ميباشد.
45. روزي از ايام هفته است كه خواندن نماز مخصوصي در آن روز سفارش شده و حضرت علي ـ عليه السلام ـ در نامه 69 به آن اشاره دارد؟
ج 45. «روز جمعه» از روزهايي است كه خواندن نماز جمعه در آن روز مستحب ميباشد و حضرت علي ـ عليه السلام ـ اهميت اين روز را به حارث همداني در نامه 69 سفارش ميكند.
46. عاجزترين مردم از نظر حضرت علي ـ عليه السلام ـ چه كسي است؟
ج 46. «از ديدگاه حضرت علي ـ عليه السلام ـ عاجزترين مردم كسي است كه از بدست آوردن دوست عاجز بماند و از او عاجزتر كسي است كه دوستان بدست آورده را از دست بدهد.»
47. از نظر حضرت علي ـ عليه السلام ـ ايمان بر چند پايه استوار است؟
ج 47. درباره ايمان از حضرت علي ـ عليه السلام ـ سؤال شد در پاسخ فرمود: ايمان بر چهار پايه استوار است: «صبر، يقين، عدالت، و جهاد.
48. مراد حضرت علي ـ عليه السلام ـ از جمله، «زبان عاقل در پشت قلب او، و قلب احمق در پشت زبان او قرار دارد» چيست؟
ج 48. سيد رضي درباره اين جمله ميفرمايد: منظور اين است كه عاقل زبانش را رها نميسازد در سخن گفتن، مگر بعد از مشورت و فكر و سنجش. ولي احمق حرفها و سخناني كه از زبانش ميپرد قبل از مراجعه به فكر و دقت و انديشه است. بنابراين گويا زبان عاقل تابع و پشت قلب او است و قلب احمق تابع زبانش ميباشد.»
49. حضرت علي ـ عليه السلام ـ جمله،«خواب توام با يقين و ايمان بهتر است از نماز با شك» را خطاب به چه گروهي فرمودند؟
ج 49. خوارج.
50. حضرت علي ـ عليه السلام ـ چه چيز را به ميوه نارس تشبيه ميكند؟
ج 50. طلب خلافت بعد از غصب ابوبكر.
51. كدام يك از اصول دين در نهجالبلاغه ذكر شده است؟
ج 51. كليه پنج اصل (توحيد، عدل، نبوت، امامت، معاد).
52. كدام يك از فروع دين در نهجالبلاغه ذكر شده است؟
ج 52. نماز، روزه، زكات، حج، جهاد،امر به معروف و نهي از منكر.
53. حضرت علي ـ عليه السلام ـ در خصوص جلوگيري از احتكار در نامه 53 چه دستوراتي را براي مالك اشتر صادر كرد؟
ج 53. «فامنع من الاحتكار فان رسول الله ـ صلي الله عليه وآله ـ منع منه و ليكن البيع بيعا سمحا: بموازين عدل، و اسعار لا تجحف بالفريقين من البايع و المبتاع، فمن قارف حكره بعد نهيك اياه فنكل به و عاقبه في غير اسراف»
«از احتكار به شدت جلوگيري كن كه رسول خدا ـ صلي الله عليه وآله ـ از آن منع فرمود. بايد معاملات با شرائط آسان صورت گيرد، با موازين عدل و نرخهايي كه نه به فروشنده زيان رساند و نه به خريدار، و هرگاه كسي پس از نهي از تو از احتكار، به چنين كاري دست بزند او را كيفر كن، در مجازات او بكوش، ولي اين مجازات نبايد بيش از حد باشد.»
54. از ديدگاه حضرت علي ـ عليه السلام ـ عيد واقعي چه روزي است؟
عيد واقعي روزي است كه انسان در آن روز معصيت و نافرماني خدا نكند.«كل يوم يعصي الله فيه فهو عيد»
55. حضرت علي ـ عليه السلام ـ در حكمت 146 چه چيزي را پاسدار ايمان معرفي ميكند؟
صدقه.«سوسوا ايمانكم بالصدقه».
56. حضرت علي ـ عليه السلام ـ در حكمت 428 جشن روزهدار در چه چيز ميداند؟
قبولي روزه روزهدار نزد خداوند سبحان. «انما هو عيد لمن قبل الله صيامه».
57. بزرگترين گناه در حكمت 348 چه گناهي معرفي شده است؟
كوچك شمردن گناهان.
58. بزرگترين فاجعه تاريخ در نگاه حضرت علي ـ عليه السلام ـ چه بود؟
مرگ رسول خدا ـ صلي الله عليه وآله ـ
59. بزرگترين شاهد در نهجالبلاغه در خطبه 212 چه كسي معرفي شده است؟
خداوند.«يا اكبر الشاهدين».
60. بهترين داور در نهج البلاغه چه كسي معرفي شده است؟
خداوند «و نِعْمَ الحكم الله».
61. حضرت علي ـ عليه السلام ـ در نامه 45 ترسناكترين دادگاه را كدام دادگاه معرفي ميكند؟
روز قيامت «و انما هي نفسي ارزوضها بالتقوي لتاتي امنه يوم الخوف الاكبر.»
62. حضرت علي ـ عليه السلام ـ بزرگترين فقر را چه چيزي معرفي ميكند؟
بي خردي. «اكبر الفقر الحمق».
63. دو نقدينه رايج در عصر حضرت علي ـ عليه السلام ـ چه بود؟
طلا و نقره.
[1] . خطبه 141، شماره 2.
[2] .خطبه 176، شماره 31.
[3] . خطبه 180، شماره 7.
[4] . خطبه 192، شماره 113.
[5] . خطبه 198، شماره 12.
[6] . نامه 24، شماره 2.
[7] . نامه 28، شماره 13.
[8] . نامه 28، شماره 13.
[9] . نامه 69، شماره 11.
[10] . حكمت 12.
[11] . حكمت 31.
[12] . حكمت 40.
[13] . حكمت 97.
[14] .خطبه 110.
[15] . خطبه 156.
[16] . نامه 53، شماره 99.
[17] . حكمت 428.
[18] . حكمت 146.
[19] . حكمت 428.
[20] . حكمت 348.
[21] . خطبه 202، 235.
[22] . خطبه 212.
[23] . نامه 45، شماره 8.
[24] . نامه 45، شماره 10.
[25] . حكمت 380.
یه روز یه باغبونی یه مرد آسمونی